Het oudste ABC, op een potscherf

De stokoude potscherf lag al jaren in een kast, maar niemand had gezien dat er het oudste alfabet op stond. In een andere volgorde.

A, B, C, D, E – ooit heb je het alfabet moeten leren, door de letters hardop uit spreken in de goede volgorde. Daardoor weet je dat de T na de S komt en kun je lekker snel iets opzoeken in een alfabetisch lijstje.

Maar waar komt die volgorde eigenlijk vandaan?

Uit Griekenland, waar het alfabet zo’n 2.800 jaar geleden werd bedacht. Het woord ‘alfabet’ komt van de twee eerste woorden van dat Griekse alfabet, namelijk alfa en bèta. Dat alfabet was weer afgekeken van de Feniciërs.

Feniciërs woonden toen op de plek van het huidige Libanon. Ze waren reislustige handelaren, die verre tochten over zee maakten en koloniën stichtten. Hadden ze nu geleefd, dan hadden ze vast spullen verkocht via webwinkels als Amazon en Zalando en ook nog bij je thuis gebracht.

Het is niet zo raar dat ze behalve cederhout, glas en kleurstoffen ook het alfabet meenamen op hun schepen. Een alfabet dat ook al begon met ABC. Maar de Feniciërs en hun buren gebruikten daarvoor nog een andere volgorde. Dat begon met HLHM en heet Halaham-alfabet. Het is bekend van Oud- Egyptische, Oud-Arabische en Ethiopische teksten.

Dat alfabet blijkt nu te staan op een potscherf van bijna 3.500 jaar oud. Zo’n scherf heet een ostracon. Deze is 20 jaar geleden al gevonden in een graf in Egypte, maar niemand wist wat erop stond. De Nederlandse Egyptoloog Ben Haring heeft de tekens nu ontcijferd.

Haring ontdekte dat de woorden op de HLHM-volgorde staan. Dus drie eeuwen vóór de Feniciërs werd in Egypte al een alfabet gebruikt! De Feniciërs hadden hun alfabet weer van de Egyptenaren. En wij uiteindelijk dus ook.