Doodsstrijd van gevallen kampioen

Redt Enschede volgende week zijn club? De financiële man bezweek, het akkoord met investeerders kwam (nog) niet rond en nog steeds dreigt verval van de licentie. „Je zit er met geld in en met je hart.”

Beeld NRC Fotodienst

En nou is het klaar, dacht de wethouder. Twee weken geleden, ruim een uur voor de aftrap van het verloren duel van FC Twente tegen Willem II, toog Eelco Eerenberg naar de Grolsch Veste. In zijn aktetas een document met de tegenprestaties van FC Twente, die horen bij de garantstelling van 32 miljoen euro die de gemeente bereid is te geven aan de noodlijdende club. „Genoeg onderhandeld, het was tijd om te tekenen.”

Eerenberg (Financiën, D66) schoof het contract, de zogeheten ‘Heads of Agreement’, onder de neus bij alle clubbestuurders die hij kon vinden. Financieel directeur Gerald van den Belt en de niet-uitvoerende bestuursleden Hein Trebbe, Joop de Winter en Ton Heerts zetten hun krabbel onder een trits stevige bepalingen. Alle zekerheden gekoppeld aan het stadion komen toe aan de gemeente, de transferopbrengsten boven 4 miljoen euro gaan naar risicovermindering voor de gemeente. En er komt een onafhankelijk onderzoek naar huidige én vertrokken bestuurders. Eerenberg: „Wie op de hoogte is of had moeten zijn van ontoelaatbare zaken, moet weg. Klip en klaar.”

De schokkende ontwikkelingen van die week dreunden nog na toen Eerenberg de handtekeningen kwam ophalen. FC Twente-voorzitter Aldo van der Laan, jarenlang de rechterhand van de eerder dit jaar opgestapte Joop Munsterman, was net opgestapt na de onthulling over spelersinvesteringsmaatschappij Doyen. Via de Russische site Footballleaks lekte een contract uit, ondertekend door Munsterman en Van der Laan, waaruit ongeoorloofde inmenging van Doyen in het clubbeleid af te leiden viel. Even ernstig is de schijnbare misleiding van de KNVB en FIFA die er mee gemoeid ging. Niemand zou er verder weet van hebben gehad op de club. Mensen trokken letterlijk groen weg, zegt een betrokkene, toen het nieuws over het document doordrong.

Krachtenveld

Ziedaar het krachtenveld rond de redding van de gevallen kampioen van 2010. Zaterdagavond speelt FC Twente thuis tegen De Graafschap, een degradatiekraker. Maar op de achtergrond is een veel belangrijkere strijd gaande: die om het voortbestaan van de club. Met de garantstelling kan Twente ineens de lening van 17 miljoen euro van de gemeente afboeken en de schuldpositie aanzienlijk verbeteren. Zonder garantstelling volgt faillissement, net als in het geval van eventuele licentie-ontneming als gevolg van de Doyen-zaak.

Voetbal in de eerste divisie – wegens de sportieve prestaties van dit seizoen niet ondenkbaar - zou voor een periode van twee seizoenen nog vol te houden zijn, rekende de club uit. Daarna is de toekomst ongewis. In alle scenario’s is de steun van de gemeente essentieel.

Een meerderheid in de raad tekent zich af vóór de garantiestelling, maar de weerzin is groot. De gemeente heeft het stadion als onderpand bij de lening van 17 miljoen, maar de Veste heeft zonder club weinig waarde. Dus acht de gemeente het vooral een ‘zakelijke’ afweging FC Twente niet failliet te laten gaan.

Zoals vaker. VVD-raadslid Anneke Broekman-Veltman herinnert zich nog dat „een enthousiaste meneer van FC Twente, de heer Munsterman” in 2003 een bevlogen verhaal hield. Toen ging de gemeente akkoord met een noodzakelijke garantstelling van 4,5 miljoen. Nu, twaalf jaar en een kampioenschap verder, is het bestuurslid Hein Trebbe die de gemeenteraad smeekt om voor 32 miljoen euro publieke middelen in de waagschaal te stellen.

Het jubileumjaar 2015 is voor de vijftig jaar oude club een rampjaar geworden. Van een voorbeeldige partner die FC Twente was voor de gemeente in 2008, toen die gemeente met een lening van 20 miljoen euro bijdroeg aan de financiering van de uitbreiding van het stadion, gleed de club vanaf 2012 af in een financiële afgrond. De aflossing en rente op schuld gekoppeld aan het stadion is niet houdbaar, de salarissen in de afgelopen jaren waren onverantwoordelijk. Trebbe, sinds 2012 betrokken bij de club als bestuurslid, sprak in de commissievergadering maandag: „Ik sta hier met de pet onder de arm, en dat voelt niet goed.”

Nog steeds kan de beoordeling van het Doyen-contract een bom leggen onder het voornemen van de gemeente om garant te staan voor 32 miljoen euro. De licentiecommissie van de KNVB heeft het besluit erover uitgesteld tot volgende week. De sanctiemogelijkheden zijn beperkt: of een boete, of licentie-ontneming. „Alsof je als scheidsrechter keihard van achteren geschopt wordt en twee opties hebt: je wijst nog eens op je borstzakje met kaarten en zegt niet meer doen, of je pakt een pistool en schiet de speler dood”, legt een betrokkene uit. De speler is in deze metafoor: FC Twente.

De betrokken en vertrokken bestuurders Van der Laan en Munsterman weigeren commentaar over het Doyen-contract. De vraag is of zij dan wel FC Twente de authenticiteit hebben bevestigd. Kennelijk heeft de licentiecommissie van de KNVB de status van dit document voldoende vast kunnen stellen, want een uitspraak komt er.

Delegaties van FC Twente en de gemeente Enschede spraken donderdag met de KNVB in Amsterdam, maar inhoudelijke mededelingen werden niet gedaan. Afwachten dus. Voor de gemeente geldt: eerst deze uitspraak in de Doyen-kwestie, dan steun aan de club. De verwachting is overigens dat het oordeel niet licentie-ontneming zal zijn, maar tot die tijd bibberen de betrokkenen. De licentiecommissie is in de woorden van Eerenberg „een black box”.

Heel spannend

Er kan nog veel mis gaan. „De eindstreep is nog lang niet in zicht”, zei Eerenberg afgelopen woensdag in zijn kantoor in het stadhuis. Hij hamerde op een andere keiharde eis: het crediteurenakkoord van FC Twente, waarin investeerders afzien van een stuk van hun lening. „Ik wil dat zwart op wit. Als ik die vrijdag niet heb, ga ik de raad adviseren dit voorstel niet aan te nemen.”

Dat zei hij woensdag. Inmiddels zijn de deadlines opgeschoven. De stemming in de raad is uitgesteld: aanstaande woensdag stemt de gemeenteraad pas in plaats van maandag. Het crediteurenakkoord was vrijdagavond nog niet rond, twee handtekeningen zouden nog ontbreken bij de club. Dit weekend wordt verwacht dat ook zij tekenen.

De investeerders moeten tezamen 6 miljoen kwijtschelden en nog eens 9,3 miljoen wordt achtergesteld waarmee ze achteraan staan bij faillissement. De partijen zijn een bankenconsortium en twee buitenlandse kredietverschaffers (Doyen en een Engelse partij), maar het offer zal vooral komen van de ‘vrienden van FC Twente’ – veelal (ex-)bestuurders van de club zoals Munsterman, Van der Laan, Trebbe, Hennie ten Hag, de familie Fransen en Reggeborgh van Dik Wessels. Eén van deze investeerders zei donderdag, anoniem, best akkoord te willen gaan, maar dat er „veel onduidelijk” was.

Een van de andere investeerders is Barbara Fransen, directeur van Agfra Holding. Ze zag de club, waar haar vader Ferdinand in de jaren zeventig en tachtig voorzitter van was, na de titel in 2010 afglijden. „Joop had moeten stoppen in 2011, dan was hij de held geweest. Neem nou dat Doyen, was dat nodig? Met wat goede wil was die 5 miljoen wellicht ook wel in de regio op te halen”, zegt ze op haar kantoor in Hengelo.

Ze beheert het fortuin van de familie Fransen (van reisorganisatie Arke), die onder meer investeert in sport en cultuur in de regio. Over bedragen praat ze niet, over het beleid van de club heeft ze zich – op afstand – verbaasd. Ze is vorige maand al mondeling akkoord gegaan met het voorstel dat Twente deed, en daarbij hoort een forse afboeking. „Tot nu toe is er altijd rente en aflossing betaald, nu moeten we een offer brengen. Je zit er met geld in, maar ook met je clubhart. De club moet overleven.”

Bloeden

De gemeente eist dat de investeerders eerst bloeden. Het is schaken op vele borden, onder hevige tijdsdruk. De huidige financiële bestuurder van FC Twente, Van den Belt, heeft bij de gemeente indruk gemaakt. Maar net in deze cruciale week zit hij thuis: oververmoeid.

De druk is gigantisch. Twente moet namelijk snel uit de ‘categorie 1’ komen van clubs met een zorgwekkende financiële huishouding, waar het sinds begin 2014 in zit. De garantstelling van 32 miljoen euro moet er voor zorgen dat Twente’s schuldpositie op orde komt en op 31 december de halfjaarcijfers zodanig verbeterd zijn dat de club voldoende scoort in het financial rating systeem van de KNVB. Twente moet komend voorjaar terugkeren naar categorie 2, anders wordt de licentie ingetrokken.

Deze week spitten acht man van Ernst & Young, een taxateur en twee onderaannemers namens de gemeente door de club. Het tekent het totale gebrek aan vertrouwen in de clubbestuurders die tot dit jaar het beleid bepaalden. Eerenberg: „Check, check, dubbelcheck. De cijfers die we hebben worden aangeleverd door FC Twente, dus ik vind het niet meer dan normaal dat je bij zo’n garantiestelling zegt: we rekenen het zelf ook nog maar even na.”

Hoe het eindigt? De ervaring is dat voetbalclubs vaak voor de poorten van de hel weggesleept worden. Eerenberg verdedigt de herfinanciering „uit nood en uit liefde”. Maar vooral omdat er een lening van 17 miljoen openstaat.