Zo ‘anders’ is de Rabobank niet meer

De Rabobank lijkt steeds meer op de concurrentie. Ook Rabo schrapt nu duizenden banen, en de bank gaat centraliseren.

Rabobankpinautomaten in Groningen. Woensdag kondigde Rabotopman Draijer opnieuw een reoganisatie aan.

Kent u Jochem de Bruin nog? Deze immer goed geluimde bankmedewerker figureerde tussen 2003 en 2007 in een reclamespotje van de Rabobank. Voor een zaal vol bankiers, ergens in een bruisend financieel centrum, zette De Bruin zich af tegen de mentaliteit van het snelle geld verdienen. Die zou op dat moment de mode zijn onder bankiers.

 

 

Zijn bank kon je nog wel vertrouwen. Dat was een doodnormale bank. Een bank met roots in de boerengemeenschap. En waar leden, klanten, de baas waren in plaats van aandeelhouders. Een bank ook die zeer succesvol was ondanks die atypische achtergrond. De enige bank ter wereld met het hoogste rapportcijfer van kredietbeoordelaars. ‘Het is tijd voor een bank die het anders doet’, zei Rabo toen.

Al in 2013 bleek dat dit vooral op fictie was gebaseerd. Handelaren van de bank in Londen bleken jarenlang te hebben gefraudeerd met een internationaal toonaangevende rentevoet, Libor, net zoals veel andere banken. Rabobank kreeg een megaboete van 774 miljoen euro. In de ogen van veel gewone mensen bleek Rabobank ineens net zo ‘fout’ als andere.

Sindsdien begint Rabobank ook op andere fronten steeds meer te lijken op haar concurrenten. Woensdag kondigde topman Wiebe Draijer opnieuw een grootschalige reorganisatie aan. Komende twee jaar schrapt Rabo 9.000 banen van de 46.500 nu. Die komen bovenop de 10.000 banen die eerder al moesten verdwijnen.

Rabo wil tevens een fors deel van haar hypotheken doorverkopen aan grote beleggers. Decennialang was Rabobank de grootste hypotheekverstrekker van Nederland. Zij heeft op dit moment een balans van zo’n 680 miljard euro. Dat moet aanzienlijk minder gaan worden.

Het zijn dezelfde pijnlijke maatregelen die concurrenten als ING en ABN Amro eerder al moesten nemen. Daar verdwenen in de nasleep van de crisis tienduizenden banen. Inmiddels lijkt de krimp bij hen langzaam ten einde te komen. Rabo heeft nog een lange weg te gaan. Deels omdat zij het onheil lang kon afwenden. Financieel behoorde ze tot de sterkste banken ter wereld. Ze was de enige grote bank die geen staatssteun nodig had tijdens de crisis. Maar al is de bank nog zo sterk, de crisis achterhaalt haar wel, zo blijkt.

De problematiek is dezelfde. In een notendop: economisch gaat het allemaal niet zo denderend sinds de crisis, waardoor er minder wordt verkocht en banken minder rendabele onderdelen sluiten of verkopen. Klanten gaan nauwelijks nog naar banken toe, ze regelen hun zaken wel online. En toezichthouders worden strenger. Ze eisen dat banken sterk genoeg zijn om bij een nieuwe crisis overeind te blijven.

Kantoren en bijbehorend personeel worden zo overbodig. En banken worden gedwongen meer financiële reserves aan te houden. Dat kunnen ze doen door winst in te houden of door nieuwe aandelen te verkopen. Maar beide vinden banken vaak niet prettig. En dus kiezen ze veelvuldig voor kostenbesparingen: ontslagen.

Rabo wordt één bank

Draijer, die eind 2014 werd aangesteld om schoon schip te maken, nam woensdag nog een ander ingrijpend besluit. Een hoeksteen van de coöperatie die Rabobank decennialang was, en die bijdroeg aan haar uniekheid, wordt overboord gegooid. Voorheen bestond Rabo uit 106 kleinere, zelfstandige banken. Maar die banken gaan fuseren tot één bank.

Het hoofdkantoor in Utrecht krijgt vanaf 1 januari als enige een bankvergunning. Er komt één jaarrekening en één balans. Dat betekent centralisatie. De autonomie van de lokale banken wordt ingeperkt. De facto is Rabobank volgend jaar organisatorisch dus ook net zoals de rest.

Dit gebeurt onder druk van toezichthouders. Die constateerden een tijdje geleden dat lokale banken er soms nogal een potje van maakten. In 2013 tikte de AFM Rabo op de vingers omdat lokale banken klantdossiers niet op orde hadden.

Eerder had Draijer ook al zijn stempel gedrukt op de bank met belangrijke benoemingen. ING-bankier Carin Gorter wordt risicodirecteur. En deze week werd bekend dat econoom en hoogleraar Barbara Baarsma directeur kennisontwikkeling wordt, een cruciale functie binnen de ‘nieuwe’ bank. Twee vrouwen op topposities. De zalvende maar doortastende ex-McKinsey-consultant Draijer lijkt geknipt om Rabo’s metamorfose vorm te geven.

Draijer sprak woensdag van een „historische stap”. Volgens hem wordt het coöperatieve karakter van Rabobank juist versterkt. Rabo houdt nog altijd leden en die krijgen meer invloed. De bank heeft nog altijd het grootste kantorennetwerk in Nederland. Met nieuwe, „mobiele contactpunten”, zoals bussen met adviseurs, wordt dat netwerk alleen maar groter. Draijer spreekt dan ook van de coöperatie 2.0, of 3.0 zelfs. Een coöperatie die „klaar is voor de eisen van de nieuwe tijd”.

Maar anderen vrezen dat Rabobank zijn identiteit kwijtraakt. Oud-Robeco-topman Jaap van Duijn zei tegen actualiteitenprogramma Eenvandaag dat Rabo „een bank wordt als alle andere”. Robeco is een oud Rabo-onderdeel dat twee jaar geleden werd verkocht. Sommige leden beklagen zich er heimelijk over dat hun invloed de laatste jaren sterk is afgenomen. Ze betwijfelen of die straks zal toenemen.

Of dat erg is? Een bank moet onderscheidend zijn om te overleven. Zeker in een tijd waarin er ook nog genoeg andere bedreigingen voor traditionele banken bestaan, zoals de opkomst van techbedrijven die de markt met innovaties bestormen. Draijer zegt dat Rabo een landbouwbank pur sang wil blijven. In dat opzicht blijft zij onderscheiden van ABN en ING. Maar of het genoeg is, zal moeten blijken.