Veel lof voor doortastend Frans leiderschap op de klimaattop

„De Fransen weten precies wat haalbaar is en wat niet.” Dit weekend wordt een akkoord verwacht.

Conferentievoorzitter Fabius (links) en president Hollande (rechts) hebben alles op alles gezet voor een goed resultaat. Hier met VN-chef Ban Ki-moon. Foto Guillaume Horcajuelo/AP

Aan de kleinste details hebben de Fransen gedacht bij de organisatie van de klimaattop COP21. Op de route van het treinstation van de Parijse voorstad Le Bourget naar de bussen die de onderhandelaars en waarnemers naar het conferentiedorp brengen, staan Amerikaans aandoende greeters: jonge mensen die iedereen een on-Frans optimistisch welkom geven.

„Geen COP is zo goed georganiseerd”, zei de Amerikaanse oud-vicepresident vorige week tegen de glunderende Franse minister van Buitenlandse Zaken, Laurent Fabius. „De hele wereld is onder de indruk.”

Volgens de Nederlandse onderhandelaar Michel Rentenaar was het een „briljante zet” om de staatshoofden en regeringsleiders aan het begin uit te nodigen. Zij zetten zo de grote lijnen uit voor hun ondergeschikten. In Kopenhagen ging in 2009 veel tijd verloren omdat niemand een besluit durfde te nemen in afwachting van de aan het eind ingevlogen leiders.

Maar de lof voor het Franse voorzitterschap is ook te danken aan de hands-on voorzittersstijl van Fabius, zeggen waarnemers. „Fabius Superstar”, kopte economieblad Challenges. De zeer ervaren minister van Buitenlandse Zaken – hij was in 1984 de jongste Franse premier ooit– weet precies hoe hij de kritiek van potentiële dwarsliggers voor moet zijn. Toen hij woensdagmiddag een nieuw conceptakkoord presenteerde, en zei dat de vergadering om acht uur ’s avonds verder zou gaan „zodat iedereen genoeg tijd heeft gehad om de tekst te lezen”, durfde niemand hem tegen te spreken. Hij kent alle vertragingstactieken, en weet ze tijdig te neutraliseren. Dus kreeg Maleisië het niet gedaan dat de tekst zin voor zin, woord voor woord, in de plenaire vergadering werd behandeld. Fabius had al steun voor zijn plan de zaak op te splitsen en in deelvergaderingen.

„De Fransen weten precies wat haalbaar is en wat niet”, zegt Yvo de Boer, oud-chef van het VN-klimaatbureau en tegenwoordig hoofd van het Global Green Growth Institute. Dat was ook een les van Kopenhagen. „Je moet bij dit soort onderhandelingen vooral ook zorgen dat je niet voor de troepen uitloopt. De Denen gingen iets te ver, waardoor het geheel instortte.” De Denen, zeggen andere analisten, hadden bovendien weinig oog voor de arme landen.

Dan helpt het dat Frankrijk na de Verenigde Staten wereldwijd het grootste netwerk aan ambassades en consulaten heeft. Terwijl president François Hollande in zijn lange politieke carrière „nooit enige bijzondere belangstelling” voor klimaat of ecologie heeft getoond, zei oud-minister van Milieu en partijgenoot Philippe Martin tegen Le Monde, heeft hij sinds twee jaar het volledige Franse staatsapparaat ingeschakeld voor een zo ambitieus mogelijk resultaat.

„Aan het begin was klimaat voor diplomaten een non-onderwerp”, zei voormalig minister voor Ontwikkelingssamenwerking Pascal Canfin tegen Libération. „Er was veel energie en druk voor nodig om het diplomatieke netwerk te mobiliseren.”

Het scheelt dat de Fransen geen „witte vlekken” hebben, zoals Rentenaar het formuleert. „Ze praten met de hele wereld en krijgen mensen bij elkaar die normaal gesproken niet met elkaar spreken.” Dat is ten dele een kwestie van taal. Minister Fabius heeft respect afgedwongen met wat Rentenaar „zijn volmaakte tweetaligheid” noemt. Dat een Franse politicus goed Engels spreekt, is geen vanzelfsprekendheid.

Zo kregen Franse diplomaten met wat assistentie 51 van de 54 Afrikaanse landen zover een belofte te doen voor een eigen klimaatbeleid – soms met hulp van de Franse ontwikkelingssamenwerking.

Frankrijk heeft een reputatie als wereldmacht hoog te houden. Het land is het eerste permanente lid van de VN-Veiligheidsraad dat het heeft aangedurfd zo’n complexe conferentie te leiden. Vooral ook in Europees verband staat de Franse diplomatie bekend als buitengewoon effectief.

Voor Fabius, van wie gezegd wordt dat hij na deze top zijn politieke carrière afsluit om voorzitter van de Constitutionele Raad te worden, staat veel op het spel. Een akkoord aan het eind van deze zenuwslopende twee weken, is ook cruciaal voor de politieke erfenis van Hollande. Met militaire interventies en vredesbemiddelingen heeft hij de Franse internationale uitstraling vergroot. Doordat Frankrijk onder zijn presidentschap geen G7-, G20- of EU-voorzitterschap bekleedt, krijgt de klimaattop extra gewicht.

Lees meer verhalen op klimaattop.nrc.nl