Rabo: behoud uw wortels en zorg dat er wat te kiezen blijft

De ene reorganisatie is nog niet afgerond of de volgende staat al weer op stapel. De aankondiging van Rabobanktopman Wiebe Draijer van een nieuwe strategie voor de coöperatieve bank gaat gepaard met een nieuwe ronde banenverlies: 9.000. Dat is gezien de wijzigingen binnen de bank en de trends bij klanten, toezichthouders én concurrenten onvermijdelijk.

Binnen de bank worden de rollen feitelijk omgedraaid. De lokale coöperatieve Rabobanken die zichzelf decennia beschouwden als ‘eigenaar’ van Rabobank Nederland in Utrecht en een eigen bankvergunning hadden, moeten zich aanpassen aan een ondergeschikte rol. De Rabobank wordt nu meer dan ooit geleid vanuit Utrecht. Dat vloeit voort uit de intensivering van het toezicht op banken en de hogere kapitaalbuffers. Toezicht komt niet meer vanuit De Nederlandsche Bank, maar vanuit de Europese Centrale Bank in Frankfurt. De centralisatie bij de Rabo hangt ook samen met de uitbreiding van Europese wet- en regelgeving, die dwingt tot bundeling van verantwoordelijkheden op het hoogste niveau.

Buiten de Rabobank staan de trends haaks op een ‘traditionele’ bank. Bankkantoren werden vijftig jaar geleden een vanzelfsprekende verschijning in de winkelstraten van Nederland, maar verdwijnen er nu. Klanten willen nog steeds financieel advies, maar ook graag buiten kantooruren of thuis. De uitvoering van financiële transacties is door automatisering overgenomen. Nieuwkomers richten zich juist op die activiteiten die lucratief zijn, waardoor de bank het risico loopt te blijven zitten met verliesgevende zaken. Klanten hebben na de kredietcrisis behoefte aan simpeler financiële producten. En een verbetering van de economische conjunctuur zal tot meer concurrentie tussen de banken leiden. De ontmanteling van die ouderwetse bank zal in de praktijk trager verlopen dan wordt voorspeld, zoals robots ook niet zo snel ons werk overnemen als technologische pleitbezorgers soms menen.

In de strijd om de klant was de decentrale organisatie van de Rabobank een pluspunt. De honderden zelfstandige lokale banken stonden zich erop voor dat zij hun klant werkelijk kénden en beleidsvrijheid hadden om hun tegemoet te komen. Het schandaal met de rentemanipulatie (Libor; 2012) maakte echter duidelijk dat ook medewerkers van de Rabobank ernstig kunnen ontsporen zonder dat er adequate tegenkrachten zijn, of dat nu strikte interne controles zijn of ethisch bewustzijn. De afloop van het huidige veranderingsproces kan zomaar zijn dat de Rabobank een bank als alle andere wordt. Dat zou onverstandig zijn. Eenheidsworst is ongewenst. Voor klanten moet er wat te kiezen zijn.