Maar hoe zit het met de mensenrechten híér?

Waar maken Amsterdammers zich zorgen over? Een nieuw rapport laat zien hoe de stad over mensenrechten denkt.

Deelnemers aan de Schrijfmarathon van Amnesty, gisteren in Amsterdam. Foto Rein van Zanen/ANP

Wat de mensenrechten van de Amsterdammer zijn? Simpel. Door rood rijden, mét voorrang; een huis binnen de ring; klagen over toeristen. En o ja: overal wifi. In een stad met veel eerstewereldproblemen lijken mensenrechtenkwesties ver weg. Je krijgt toch geen stokslagen als je Van der Laan beledigt?

Toch spelen er serieuze zaken onder – en soms boven – het oppervlak.

Wat die zaken zijn, dat weet wethouder Kukenheim (Onderwijs, Diversiteit, D66). Gisteravond ontving zij in Pakhuis de Zwijger de uitkomsten van tientallen buurtgesprekken met Amsterdammers over mensenrechten in de stad. Vraag was: waar maken jullie je zorgen over?

Veel, zo bleek. Tussen april en december van dit jaar deden honderden Amsterdammers uit alle lagen van de bevolking mee aan een reeks gesprekken. Die vonden plaats op yogascholen in Zuidoost, buurthuizen in West, ROC-klassen in Zuid tot transgendercafés in Oost. De zorgen top-4? Één: uitsluiting en discriminatie. Twee: toegang en kwaliteit van zorg. Drie: betaalbaarheid en beschikbaarheid van wonen. Vier: onderwijs.

Dat klinkt nogal abstract, maar de veertig pagina’s aan citaten in het rapport vertellen elk een verhaal. „Er wordt door witte scholen op achternamen geselecteerd. Wij willen graag integreren, maar Nederland geeft ons de kans niet”, zegt een bezorgde ouder bij een gesprek op een Montessorischool. Of: „Er is een gedeelte in Oost waar ik niet meer kom”, aldus een transgender die op een LHBT-discussieavond vertelde over hoe ze met blikjes werd bekogeld. Weer een ander maakt zich zorgen over de gedeelde omgeving. „De publieke ruimte die van ons allemaal zou moeten zijn wordt steeds meer ingericht voor [een] bepaalde groep succesvolle Amsterdammers.”

Opvallend genoeg verschijnt het rapport in dezelfde week dat de discussie over gescheiden opvang voor LHBT-vluchtelingen in de stad oplaait, naar aanleiding van een andere mensenrechtenkwestie. Een groep van tien gevluchte homo’s krijgt elders onderdak, omdat zij op de locatie in Zuidoost werden gepest en bedreigd.

Ophef, want: waarom straf je de daders niet? VVD-raadslid Dilan Yesilgoz greep de gelegenheid om direct voor de camera’s van AT5 te verkondigen dat de pestende asielzoekers uit de procedure moeten stappen en wat haar betreft „zeker worden teruggestuurd”.

Maar dat aanpakken is niet zo makkelijk, zegt wethouder Kukenheim. „We hebben het hier over een grote opvang, met wel 550 mensen. Dan heb je niet altijd een overzicht van wie de daders zijn. Terwijl je de slachtoffers wel een veilig onderkomen moet bieden. Het is maatwerk.” Genoeg inspiratie voor de 24-uurs Schrijfmarathon van Amnesty in ieder geval, die vanochtend eindigde.

Terug naar het rapport (in opdracht van de gemeente Amsterdam, samengesteld door Tertium en Pakhuis de Zwijger). Dat eindigt met een aantal aanbevelingen: geef scholieren les over dit onderwerp, hang een lijst van de mensenrechten op bij de werkplekken van ambtenaren. Waarschijnlijk – gebaseerd op een compleet willekeurige steekproef in het verkeer – hebben Amsterdammers het meeste met artikel 19 uit de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens: „Je hebt het recht te denken en te zeggen wat je wil.” Vooral als jij toch echt voorrang had.