Britse Koplandvertaler bekent plagiaat

Britse dichter en vertaler Allen Prowle bekent plagiaat te hebben gepleegd bij het ‘vertalen’ van Koplandgedichten. Het plagiaat kwam aan het licht nadat Prowle een prestigieuze Britse prijs won met een zijn vertaling van het gedicht ‘Johnson Brothers Ltd’.

Rutger Kopland in 1998 Foto ANP

Wie zijn hand niet omdraait voor plagiaat en snel thuis wil zijn, doet er goed aan de poëzie als werkterrein te kiezen. Het gaat meestal om weinig woorden en met andere vertalingen in de hand is het niet moeilijk om tot een ‘nieuwe’ vertaling te komen: je breekt de strofes gewoon eerder af, of later, en zoekt hier en daar een synoniem.

Dit is precies wat de Britse dichter en vertaler Allen Prowle heeft gedaan, met vijf gedichten van de Groningse, in 2012 overleden dichter Rutger Kopland. Hij heeft dit kennelijk met goed gevoel voor het Engels gedaan, want voor een van zijn Kopland-vertalingen ontving hij vorige maand de prestigieuze ‘Stephen Spender Prize 2015’. Het gaat om het gedicht ‘Johnson Brothers Ltd’ uit de bundel Alles op de fiets uit 1969.

AIofEwhsnkfeTViVT6Et

Maar toen deed de cultuurafdeling van de Nederlandse ambassade in Londen iets onverwachts. Om het heugelijke feit te vieren dat een vertaler van een Nederlands gedicht werd bekroond, zette de afdeling op 20 november een berichtje op Facebook. Daarbij plaatste de ambassade niet de kersverse vertaling van Prowle, maar die van James Brockway, uit 2001. Mét keurige vermelding.
De dichter Paul Evans, die Bernlef heeft vertaald, zag het en kreeg direct argwaan: hij legde beide vertalingen naast elkaar en oordeelde: plagiaat.

Bekentenis

Hij informeerde Willem Groenewegen, die Koplandgedichten vertaalt. Die zag het plagiaat ook, maar stuurde de vertalingen van hemzelf, Brockway en Prowle voor de zekerheid door naar plagiaatspecialisten. Ene John Irons stelde een serieus rapport op, waarin hij verschillende Koplandvertalingen van Prowle onder de loep neemt. De dichter Bart FM Droog heeft dat rapport op zijn blog gezet (de moeite van het lezen waard) en vertelde dat de organisatie van de prijs op de hoogte is gesteld.

En toen kwam de bekentenis, afgelopen zondag. Via de organisatie. Mr Prowle erkende dat hij de vertalingen van de vijf door hem ingestuurde Koplandgedichten had gebaseerd op die van Brockway en Groenewegen. De prijs is hem ontnomen en het prijzengeld – duizend pond – belooft hij aan een goed doel te schenken.

Geen Nederlands

Prowle kon ook eigenlijk geen kant meer op. Zo was inmiddels gebleken dat hij kleine foutjes uit de oudere vertalingen had overgenomen. Verdacht was natuurlijk al dat Prowle uit het 500 gedichten tellende oeuvre van Kopland vijf gedichten heeft gekozen die al in vertaling bestaan – en zelfs te vinden zijn op internet. Prowle hoefde niet eens naar de bibliotheek. Bovendien, en nu komt het mooiste van deze zaak: Prowle beheerst helemaal geen Nederlands.

Eén telefoontje naar Prowle met een vraag in de taal van Kopland zou al het onderzoek naar zijn plagiaat wellicht overbodig hebben gemaakt. Misschien moet dat voortaan de regel zijn: als iemand een vertalersprijs wint, bel hem even op. Zie of hij de vertaalde taal machtig is. Voor deze krant houdt Prowle zich overigens onbereikbaar. Het is daardoor nog onbekend welk goed doel de dichter op het oog heeft bij de besteding van het prijzengeld. Dichter Bart FM Droog heeft er een hard hoofd in: de man heeft immers bewezen een leugenaar te zijn.