Adam Rapp schildert al die dingen die we moeten zien te overleven

‘Wanneer je van jezelf een wetenschappelijk experiment maakt, is het moeilijk om de andere kant op te kijken.’ Dit zegt Francis Falbo, de agorafobische dertiger in Know Your Beholder, de nieuwe roman van Adam Rapp (1968). Falbo is al weken de deur niet uitgeweest. Hij gaat gekleed in een pyjama en een badjas en zijn baard ruikt naar ‘natte eekhoorn’. Hij woont op de zolder van het grote huis waarin hij is opgegroeid, dat is omgebouwd tot een verzameling woningen die hij verhuurt.

Terwijl de fictieve stad Pollard, in de staat Illinois, geteisterd wordt door de ergste sneeuwstorm in jaren, dompelt Falbo zich onder in het leven van zijn excentrieke huurders. Zoals het circusechtpaar wiens dochter spoorloos is verdwenen of een schilderes die Falbo overhaalt naakt te poseren. Dat klinkt als de set-up voor een melige sitcom, bewijst zich als een diepgaand relaas over hoe het leven uit elkaar kan vallen en weer opgebouwd kan worden. Wanneer de politie Falbo inschakelt om de ouders van het verdwenen meisje te bespioneren, ontdekt hij dat zij bijna alle sporen van hun dochter hebben gewist.

Falbo probeert zich te verstoppen achter de verhalen van zijn huurders, maar ontkomt niet aan zijn eigen verhaal: dat van een man die niet weet om te gaan met zijn verleden, zoals blijkt bij een pijnlijk bezoek van zijn ex-vrouw.

Know Your Beholder is een dagboek over, in Falbo’s woorden, ‘alle dingen die we moeten overleven. De lijst gaat maar door’. Doodgaan, scheiding, eenzaamheid, verdwijningen. Falbo noemt zichzelf ‘het equivalent van een koude, regenachtige dag’. Toch is dit geen zwartgallig boek. Adam Rapp schrijft vol gevoel over Falbo en zijn huurders, een groep lovable fuckups. ‘De maan is vol vanavond. Ik heb zitten kijken door mijn zolderraam. Zo helder dat je de schimmige depressies en breuklijnen kan zien. Haar spookachtige zeebodems en fantoomcontinenten. De wolkenloze, ijskoude lucht. Bevroren wintersterren. Astrale halfschaduw. Eindeloze, schitterende ruimte.’

Het sitcom-gevoel ontbreekt ook niet helemaal aan dit boek. Wanneer Falbo belooft naakt te zullen poseren, bestelt hij pillen die zijn penis groter moeten maken. Hij schakelt een professionele kidnapper in om een huurder uit huis te krijgen.

Dat Falbo op zolder woont is een metafoor: hij leeft in zijn hoofd. Maar als de sneeuwstorm voorbij is, moet hij weer naar buiten. In zijn huwelijk is hij ten prooi gevallen aan de ‘valse ether van het getrouwde leven’. Hij werd te huiselijk en durfde geen risico’s meer te nemen. Maar in de loop van Know Your Beholder brengen zijn ervaringen met zijn huurders – waar ook vandalisme, diefstal, inbraak en een sneeuwpop die zich op mysterieuze wijze verplaatst aan te pas komen – hem weer tot leven.