VVD vangt even alle klappen op

De schikking die Fred Teeven als officier van justitie sloot met een crimineel „kan de toets van kritiek niet doorstaan”. Dat concludeerde de commissie-Oosting. De VVD ligt onder vuur. De oppositie wil Teeven, Opstelten en Van Miltenburg horen.

Foto’s ANP, beeldbewerking NRC

Er ligt sinds gisteren een berg aan kritiek, ondeugdelijke processen en nog openliggende vragen op het Binnenhof. En het zijn alleen VVD’ers die de antwoorden kunnen geven en de kritiek te verduren krijgen. Ook nog eens op hún thema: het „keihard aanpakken” van criminelen.

Gisteren presenteerde de onderzoekscommissie van Marten Oosting de conclusies rond de schikking die VVD’er Fred Teeven vijftien jaar geleden als officier van justitie overeenkwam met drugscrimineel Cees H. De bevindingen in het kort: die schikking deugde niet en toenmalig minister Ivo Opstelten (VVD) had geen regie over de kwestie toen die vorig jaar in het nieuws kwam.

Teeven en Opstelten trokken hun conclusies in maart. Zij stapten op. Daardoor zal het politieke geweld zich volgende week, als de Tweede Kamer een hoorzitting en een debat over de zaak houdt, vooral richten op hen die nog wél ministeriële verantwoordelijkheid dragen. Lees: de top van de grootste regeringspartij. Plus Tweede Kamervoorzitter Anouchka van Miltenburg, ook VVD.

Want waarom vertelde premier Mark Rutte de Tweede Kamer niet gewoon wat hij van Teeven had gehoord over het bedrag van de deal? Hij belde erover met Teeven, zoals de premier dat gewend is te doen, op 4 maart dit jaar. Maar op 10 maart verzweeg hij in een Kamerdebat precies dat deel van hun gesprek.

En hoe zit het met de huidige bewindspersonen op het ministerie van Justitie, VVD’ers Ard van der Steur en Klaas Dijkhoff? Wisten zij óók dat het bedrag dat Cees H. op zijn rekening kreeg, inderdaad rond de 4,8 miljoen gulden lag, terwijl buitenwereld en parlement nog niet waren geïnformeerd?

Op deze politieke vragen gaf de commissie geen antwoord. En dat wil de oppositie wel hebben.

D66 probeerde gisteren met steun van het CDA, de SP en de ChristenUnie om onder anderen Opstelten, Teeven en Van Miltenburg te spreken te krijgen bij een hoorzitting volgende week. De VVD hield dit tegen, met steun van regeringspartner PvdA. De liberalen verschenen met zes of acht man sterk – de verklaringen verschillen – op een procedurevergadering om het plan tegen te houden.

De grootste partij die de macht van het getal inzet, juist nu over VVD’ers zoveel vragen bestaan. Het illustreerde het liberale ongemak en het irriteerde de oppositie. D66, SP en de ChristenUnie zoeken nu uit hoe de Tweede Kamer hen toch kan horen. Onder ede.

De vraag die bij dit soort dynamiek al gauw opkomt is of mensen die zoveel fouten hebben gemaakt, kunnen aanblijven. Dit speelt vooral rond Van Miltenburg. Over de rest van de VVD’ers bestaat binnen de coalitie geen twijfel of ze steun genieten.

Van Miltenburg vernietigde op verzoek van een Nieuwsuur-journalist een anonieme brief die hij haar had gegeven over de deal. Daarover lichtte ze de onderzoekscommissie niet in. Onder haar verantwoordelijkheid wás die brief nota bene al een keer door de shredder gegaan.

Premier Rutte bediende zich gisteren van een klassieke VVD-tactiek bij gedoe: hij bleef uit beeld. Maar volgende week zal hij toch verantwoording moeten afleggen in de Tweede Kamer. En waar de meeste grote oppositiepartijen dat vooral als mooi eindejaarscadeau zien, is het voor de VVD meer een kwestie van pijnlijk uitzitten.