VVD vangt even alle klappen op

De schikking die Fred Teeven als officier van justitie sloot met een crimineel „kan de toets van kritiek niet doorstaan”. Met deze en andere kritiek kwam woensdag de commissie-Oosting. Vooral de VVD ligt onder vuur.

Premier Mark Rutte op 10 maart na afloop van het debat over het aftreden van minister Opstelten en staatsecretaris vanwege de Teevendeal. Foto ANP / Bart Maat

Er ligt een bak vol kritiek, ondeugdelijke processen en nog openliggende vragen op het Binnenhof. En het zijn alleen VVD’ers die de antwoorden kunnen geven en de kritiek te verduren krijgen. Ook nog eens op hún thema: het „keihard aanpakken” van criminelen waar de liberalen zich graag op laten voorstaan.  

Gisteren presenteerde de onderzoekscommissie van Marten Oosting de conclusies rond de schikking die VVD’er Fred Teeven vijftien jaar geleden als officier van justitie overeenkwam met drugscrimineel Cees H. De bevindingen in het kort: die schikking deugde niet en toenmalig minister Ivo Opstelten (VVD) had geen regie over de kwestie toen die vorig jaar in het nieuws kwam.    

Teeven en Opstelten trokken hun conclusies in maart dit jaar. Zij stapten op. Daardoor speelt het politieke krachtenveld zich de komende dagen vooral af rond hen die nog wél ministeriële verantwoordelijkheid dragen. Lees: de top van de grootste regeringspartij. Plus Tweede Kamervoorzitter Anouchka van Miltenburg, ook VVD.

Want waarom vertelde premier Mark Rutte de Tweede Kamer niet gewoon wat hij van Teeven had gehoord over het bedrag van de deal? Hij belde erover met Teeven, zoals de premier dat gewend is te doen, op 4 maart van dit jaar. Maar op 10 maart verzweeg hij in een Kamerdebat precies dat onderdeel van hun gesprek.

En welke rol hadden de huidige bewindspersonen op het ministerie van Veiligheid en Justitie, VVD’ers Ard van der Steur en Klaas Dijkhoff? Wisten zij óók al dat het bedrag dat Cees H. op zijn rekening kreeg, inderdaad rond de 4,8 miljoen gulden lag, terwijl buitenwereld en parlement nog niet waren geïnformeerd?

Op deze politieke vragen gaf de commissie geen antwoord. En dat willen de oppositiepartijen wel hebben.

D66 probeerde gisteren met steun van het CDA, de SP en de ChristenUnie om onder anderen Opstelten, Teeven en Van Miltenburg te spreken te krijgen bij een hoorzitting volgende week. Dit hield de VVD tegen, met steun van regeringspartner PvdA. De liberalen verschenen met zes of acht man sterk – de verklaringen hierover verschillen – op een procedurevergadering om het plan tegen te houden.

De grootste partij die de macht van het getal inzet, juist nu over VVD’ers zoveel vragen bestaan. Het illustreerde het liberale ongemak en het irriteerde de oppositie. D66 probeert nu uit te zoeken hoe de Tweede Kamer in elk geval Van Miltenburg kan horen. Zij vernietigde op verzoek van een journalist een anonieme brief die ze over de deal in handen kreeg. En ze lichtte de onderzoekscommissie daar niet over in.

De vraag die bij zo’n dynamiek al gauw opkomt is of iemand die zoveel fouten heeft gemaakt kan aanblijven. En die vraag richt zich voorlopig vooral op Van Miltenburg. Over de rest van de VVD’ers bestaat binnen de coalitie geen twijfel of ze steun genieten.

Premier Rutte bediende zich gisteren van een klassieke VVD-tactiek bij gedoe. Hij bleef uit beeld. Maar volgende week zal hij toch verantwoording moeten afleggen in de Tweede Kamer. En waar de meeste grote oppositiepartijen dat vooral als mooi eindejaarscadeau zien, is het voor de VVD meer een pijnlijk uitzitten.