Column

‘Nieuwsuur’ oogst trots eigen primeur

Marten Oosting in ‘Nieuwsuur’ (NOS/NTR).

In veel westerse landen wordt de volkswoede, die mede tot uiting komt in het stemmen op populistische partijen, gevoed door vergelijkbare oorzaken: groeiende verschillen tussen rijk en arm, angst voor de globalisering en de daarmee gepaard gaande terugkeer van nationalistische sentimenten.

Veel mensen kunnen het tempo van de individualisering, de permanente competitie en keuzestress niet meer goed aan en projecteren hun ongenoegen op de komst van nog meer concurrentie op de arbeidsmarkt, die ook nog eens een andere herkomst heeft. In zoverre loopt Nederland in de pas.

Er zijn ook landen waar de corruptie welig tiert en het vertrouwen in de regerende klasse tot bijna nul is gereduceerd. Dat sentiment bestaat hier ook sinds de Fortuyn-revolutie, maar het speelde tot voor kort geen hoofdrol. Het gaat wel steeds meer die kant op.

Nederland is geen bananenrepubliek, behalve op de apenrots van het superministerie van Veiligheid en Justitie. Nieuwsuur (NOS/NTR) had gisteren het genoegen van de late oogst van een eigen primeur, die al eerder leidde tot het aftreden van minister Ivo Opstelten en staatssecretaris Fred Teeven. Nu mocht de voorzitter van de onderzoekscommissie Onttrekkingsschikking, Marten Oosting, komen uitleggen.

Het lijkt wel of de meeste andere dagelijkse programma's het nog een beetje ingewikkelde materie vinden. Maar de stank die oprijst uit het amalgaam van hele en halve leugens en machinaties is nu al penetrant.

Volgens parlementair redacteur Dominique van der Heyde is „de hele Tweede Kamer met uitzondering van de VVD” ook woedend. Voorzover we nu kunnen doorzien wat al die betrokken VVD-politici en ambtenaren, soms zelfs studiegenoten, bewogen kan hebben om zo te draaien over omvang en motivatie van een schimmige deal, zijn er twee opties.

Ofwel de regie ontbrak totaal, ambtenaren deden waar ze zelf zin in hadden en de klunzigheid verhinderde het opsporen van een bonnetje van 4,8 miljoen gulden, dat er wel degelijk was. Er zijn steeds meer aanwijzingen voor het andere scenario: er was wél regie, in een samenspanning van VVD’ers om de rest van de Kamer en de media te misleiden.

In beide gevallen zijn er doodzonden begaan, waar een hogere boete op staat dan het offer van twee prominente bewindslieden. Hoe kunnen we nu als burger nog een Openbaar Ministerie vertrouwen? Een Kamervoorzitter die het belang van een anonieme klokkenluider niet herkent? Een premier die doet alsof hij het bedrag niet weet dat in de kopie van een persoonlijke notitie aan hem is toevertrouwd? Die openbaar maken is inderdaad ‘ingewikkeld’, maar zwijgen nog veel ingewikkelder.

Het is een uitdaging voor de hele politieke kaste om dit akkefietje netjes en transparant af te handelen. Dan komt nog het lek uit de commissie Stiekem. En, je moet er niet aan denken, wellicht verkiezingen.