Column

Niemand faalde fraaier dan Henk

Tom-Jan Meeus (t.meeus@nrc.nl; @tomjanmeeus) schrijft op deze plek een wisselcolumn met Jutta Chorus

Je kunt uit dat rapport van de commissie-Oosting volop pikanterie halen. Maar één geval springt er voor mij uit: Henk van Brummen. Van alle falende hoofdrolspelers inzake de schikking met Cees H. faalde niemand zo knap als Henk. Zijn falen was zo totaal, zo ontluisterend, dat je er bijna bewondering voor krijgt. Ik denk dat je in de recente bestuurlijke geschiedenis moeilijk een fraaier falen kunt vinden.

Voorjaar 2014 kwam Henk in beeld. Nieuwsuur publiceerde de eerste details over de deal met Cees H., die Fred Teeven in 2000 als officier van justitie sloot. Ivo Opstelten verdedigde de deal en zei in de Kamer dat 2 miljoen gulden aan H. overgemaakt was. De advocaat van H. gaf een interview aan de Volkskrant en zei: allemaal lulkoek, het was eerder 5 miljoen.

De OM-top wilde oud-Kamerlid Kees Vendrik, nu bij de Rekenkamer, onderzoek laten doen. De minister had hier geen zin in, leert het rapport-Oosting. Hij wilde Henk. Het werd Henk.

Ik ken Henk nog van de IRT-affaire in de jaren negentig. De enquêtecommissie-Van Traa oordeelde, het is van alle tijden, „dat de ambtelijke top van het ministerie in gebreke” bleef „in haar communicatie met de politieke top”. Henk was een van de topambtenaren die kort hierna mochten vertrekken. Hij keerde terug naar het OM, en was onder meer hoofdofficier van justitie in Rotterdam toen Opstelten daar burgemeester was.

Henk begon zijn onderzoek vorig jaar onder de vreemdste voorwaarde denkbaar. Hij mocht niet spreken met de enige die alles wist: Teeven, bekend om zijn fabelachtige geheugen. Dit klusje knapte een directeur-generaal voor Henk op, twee dagen nadat Henk begon. Teeven noemde uit het blote hoofd een bedrag, 4,8 miljoen – waarna Henk alles uit de kast haalde dit feit niet als onderzoeksresultaat te hoeven melden.

Moeilijk was dit niet. Vrije dagen meegerekend moest Henk in zes dagen klaar zijn. Hij vroeg betrokkenen: kunt u opsturen wat u hebt? Tegen de commissie-Oosting zei Henk, letterlijk, dat hij en zijn ‘team’ „soms ook zelf informatie [moesten] achterhalen”. Ik bedoel maar.

Henk leverde de eerste versie van zijn rapport netjes op tijd in. Pas bij de vierde (!) versie was iedereen tevreden. Conclusie: Teeven had „onvoldoende herinneringen”, zei Henk, en documenten ontbraken. Zo bleef Ivo – voor even – uit de zorgen.

Ik begreep dat de commissie vernam dat ze Henk hiervoor tussen de 5.000 en 10.000 euro betaalden. Ook falen mag wat kosten.