Geen kunst

Ieder jaar komt het voor: een schoonmaker ziet kunst aan voor troep en gooit het weg. Eind oktober gebeurde het nog in een museum voor hedendaagse kunst in het Italiaanse Bolzano. Een ruimtevullende installatie ging met het vuilnis mee. Van kwade opzet was geen sprake.

Andersom is ongewoner, echt aanzien voor kunst. Lambik doet het, in Vandersteens Suske en Wiske. De raap van Rubens. Lambik bewondert de kleuren in een Rubens, denkt hij, maar hij staat voor een raam.

Vorige week gebeurde het in het echt, in het Miami Beach Convention Center, tijdens Art Basel, de meest prominente beurs voor hedendaagse kunst in Amerika. Een 24-jarige bezoeker stak een andere bezoeker in de nek en armen, met een penmesje. Argeloze aanwezigen dachten dat het om kunst ging, een performance.

De beveiliging zag wel dat het echt was, pakte de dader en zorgde dat de gewonde vrouw in het ziekenhuis belandde. Nog steeds viel bij lang niet alle bezoekers het kwartje; want waarom zouden de beveiligers niet ook onderdeel uitmaken van het kunstwerk? Net als de tape die de politie gebruikt om de plaats van het delict af te bakenen.

En waarom ook niet? Zo vreemd is het niet, een aanslag als kunstwerk. Ik hoor een criticus al zeggen dat het hier om een werk gaat dat vragen stelt over het bloedvergieten in de wereld, of over de conditionering van kunstliefhebbers in een steriele, museale omgeving: ze zien alles als kunst.

Maar het was geen kunst. Toch is die er wel uit voortgekomen, dankzij Rudy Perez, toevallig ter plaatse. Hij fotografeerde het slachtoffer, zittend op de grond, terwijl een beveiliger haar pols voelt. Te zien is dat ze iets doet op haar iPhone, in ogenschijnlijk volledige rust. De foto biedt een prachtig beeld van twee parallelle werelden waarin de westerse mens kan verkeren. In de ene is ze gewond, haar shirt met bloed doorlopen. In de andere, digitale wereld gaat ze ongedeerd verder met haar leven. Appje hier, tweetje daar.

Een geweldige foto. De kunstsites die over de aanslag berichtten, noemden Perez steevast ‘een lokale fotograaf’. Dat is feitelijk juist: de man komt uit Miami en verdient de kost met zijn camera. Maar dat is niet waarom hij zo wordt genoemd. Lokaal is in kunstkringen een codewoord voor: onbelangrijk. Niet een kunstenaar die tienduizend euro kan vragen voor een foto.

Dat betekent dat hij geen rol kan spelen op een kunstbeurs als Art Basel, waar kopers ‘wie’ vaak van groter belang achten dan ‘wat’. Perez is niemand en handelt daarnaar. De foto’s zette hij op Facebook. Jammer. Zijn foto zou niet hebben misstaan op de Art Basel van volgend jaar.