Klimaat

De grote uitruil moet nog beginnen

Het proces is heilig. Niemand weet precies wat het is, maar iedereen op de klimaattop in Parijs is het erover eens dat de Fransen het proces geweldig managen. Zo lang het proces goed gaat, wordt er in ieder geval nog gepraat en blokkeert niemand de voortgang van de onderhandelingen.
Zo lang het proces goed gaat kan Tuvalu, het zinkende eilandstaatje in de Stille Oceaan zijn verhaal kwijt, ook al kunnen de meesten hier waarschijnlijk nog niet op 1000 kilometer nauwkeurig aanwijzen waar het ligt.
Zo lang het proces goed gaat, luistert iedereen gelaten naar Saoedi-Arabië dat zichzelf een slachtoffer van klimaatbeleid noemt en naar Bolivia dat klimaatverandering weer eens beschrijft als een uitwas van het kapitalisme.
Maar het proces zegt bitter weinig over het resultaat van de onderhandelingen. Het kan gemakkelijk gebeuren dat het proces uitstekend verloopt, terwijl de partijen geen stap dichter bij elkaar komen.

kleur bekennen

In die fase lijken de onderhandelingen zo langzamerhand te komen. Het moment nadert waarop knopen moeten worden doorgehakt en de partijen dus kleur moeten bekennen. Ook als het proces daardoor ongemakkelijker wordt.
Woensdagnacht was het volgens de meeste betrokkenen nog niet zo ver.
De onderwerpen waren opgesplitst en er werd in twee vergaderingen over doorgepraat. De een ging over de drie hoofdthema’s: financiering, differentiatie en ambitie voor de lange termijn.
De andere behandelde de rest, dat zijn zaken ‘loss and damage’ (over gevolgen van klimaatverandering waar aanpassing niet langer haalbaar is), technologie-overdracht, klimaatrechtvaardigheid, adaptatie, enzovoort.
Laurent Fabius, de Franse voorzitter die in de media hier als een held wordt beschreven, was voorzitter van de belangrijkste vergadering. En hij is gebleven tot het einde; dat was tegen vijf uur in de ochtend.
Het is duidelijk dat de ontwikkelingslanden meer geld willen. Dat de VS woensdag zijn hulp voor de korte termijn verdubbelde, naar meer dan 800 miljoen dollar, was een mooi gebaar, maar onvoldoende.
Ook Europa zou eigenlijk nog over de brug moeten komen. Daar zijn ze nu naarstig aan het bellen met de ministers van Financiën in de verschillende hoofdsteden. Onduidelijk is nog wat dat oplevert.
Een zeer gevoelig thema is wat hier differentiatie wordt genoemd. Ooit – letterlijk in een vorige eeuw – is afgesproken wie tot de rijke en wie tot de arme landen wordt gerekend. Maar na ongeveer een kwart eeuw is die verdeling al lang ingehaald door de werkelijkheid. Wie is bereid zijn comfortabele positie als ontwikkelingsland op te geven? Welke criteria heb je daarvoor?
Ook op het gebied van de ambities voor lange termijn willen de EU, de VS en een kleine groep vooruitstrevende landen (waaronder Zwitserland en Mexico) verdergaande teksten dan nu in het akkoord staan. Maar anderen verzetten zich fel.
En dan is er ook nog het zeer gevoelige thema van de herziening van de beloftes. Nu staat er dat daar voor het eerst in 2023 of 2024 naar wordt gekeken. Veel te laat, vindt de EU. Maar met name India voelt er weinig voor om dat eerder te doen.
Donderdagochtend bleek er op al deze punten maar weinig voortgang te zijn geboekt. Iedereen wacht nu op het bod van een anderen. Uiteindelijk moet in één grote uitruil alles op zijn plek vallen. En wie het eerst beweegt zou zomaar iets kunnen verliezen. Wie durft?

Blogger

Paul Luttikhuis

Buitenlandredacteur Paul Luttikhuis volgt op dit blog nieuws over klimaatverandering. Hij schrijft over sociale en economische gevolgen, over manieren waarop landen zich daarop voorbereiden, over nieuwe wetenschappelijke inzichten en over de onderhandelingen na ‘Parijs’. Regelmatig zullen gastauteurs hun licht laten schijnen op deze thema’s.