En ineens is er nog een koffiereus

In amper twee jaar schudt het Duitse investeringsfonds JAB de koffiemarkt helemaal op.

Illustratie Marien Jonkers, bewerking fotodienst NRC

De 7,5 miljard euro die het Duitse investeringsfonds Joh. A. Benckiser in 2013 neertelde voor koffie- en theebedrijf Douwe Egberts was een veel hogere prijs dan op basis van de financiële resultaten reëel was, zeiden ingewijden destijds. Het duidde op een groter plan. En inderdaad, nu is duidelijk dat JAB erin is geslaagd een koffie-imperium op te bouwen.

Deze week toonde de Duitse investeerder zijn intenties met zijn tot nog toe grootste slag. Voor 14 miljard dollar (bijna 13 miljard euro) nam het concern de Amerikaanse koffiebrander Keurig Green Mountain over. Daarmee ontstaat een enorm machtsblok pal achter de wereldwijde nummer één, Nestlé.

In het voorjaar van 2014 – DE was net een paar maanden eerder door JAB van de beurs gehaald – kocht het Duitse investeringsfonds een meerderheidsbelang in Mondelez, de nummer twee op de mondiale koffiemarkt. Hierdoor ontstond de gecombineerde onderneming Jacob Douwe Egberts, met merken als DE, Jacobs, Tassimo, Senseo, L’Or, Kenco en Pilão – een geduchte tegenstander van Nestlé. En nu voegt JAB ook de nummer vier, Keurig, toe aan zijn portfolio. Dat bedrijf is vooral bekend van Green Mountain Coffee, maar heeft nog veel meer merken en maakt ook koffiezetapparaten.

„JAB wil de Budweiser van de koffie worden”, zo verwoordde een analist de ambities deze week tegenover financieel persbureau Bloomberg, refererend aan de biermarkt waar een enorme fusiegolf aan de gang is. Vorige maand besloten de nummers één en twee, AB InBev en SABMiller, samen verder te gaan.

Door op een slimme manier koffiebedrijven aan elkaar te rijgen, heeft JAB in iets meer dan twee jaar tijd de hele koffiemarkt opgeschud. Nestlé (Nespresso, Nescafé) was met een marktaandeel van zo’n 22 procent jarenlang de onbetwiste nummer één. De nummer twee volgde op grote afstand, met een aandeel van circa 10 procent, en daarna volgden kleine brokjes.

Aan geld geen gebrek

Nu is de situatie compleet anders. Het koffieblok dat JAB heeft gevormd door de nummers twee, drie én vier aan elkaar te schakelen, heeft wereldwijd een marktaandeel van 19,8 procent. Nog niet eerder is een bedrijf Nestlé zo dicht genaderd.

JAB heeft sinds 2012 voor ruim 31 miljard dollar (29 miljard euro) aan overnames op koffiegebied gedaan. Naast de drie duurste aankopen – Keurig (14 miljard dollar), DE (10,1 miljard dollar) en Mondelez (51 procent van de aandelen voor 5 miljard dollar) – gaf JAB nog eens 2 miljard dollar uit aan de acquisities van de Amerikaanse bedrijven Peet’s, Caribou en Einstein Noah en aan koffieketen Espresso House in Noorwegen en Zweden. Aan geld is er dan ook geen gebrek bij JAB Holding, dat onder leiding van Nederlander Bart Becht het vermogen van de schatrijke Duitse familie Reimann beheert. JAB doet aan de lopende band grotere en kleinere overnames.

Koffie en luxeartikelen

En het investeringsfonds bestrijkt meer terreinen dan alleen koffie, het richt zich ook op luxeartikelen.

Zo heeft de investeerder een flink cosmetica-imperium opgebouwd: JAB is eigenaar van Coty, het Amerikaanse beursgenoteerde cosmeticabedrijf dat intussen met een jaaromzet van 10 miljard dollar één van de grootste bedrijven op de wereldwijde ‘beauty’-markt is. Afgelopen zomer kocht Coty voor 12,5 miljard dollar de hele schoonheidsdivisie van Procter & Gamble, met merken als Wella en Max Factor. Bourjois, Rimmel Londen, OPI en de parfums van Calvin Klein en Davidoff vielen al onder Coty dat onder leiding staat van Becht. Verder is JAB eigenaar van de luxe modemerken Jimmy Choo, Bally en Belstaff.

Tot slot heeft JAB nog altijd een minderheidsbelang in Reckitt Benckiser, waar Becht zestien jaar bestuursvoorzitter was. Via dit bedrijf is JAB actief op het gebied van wasmiddelen (waaronder Calgon, Finish, Cillit Bang), persoonlijke verzorging (Veet, Scholl en Clearasil) en Durex-condooms.

Hoe het afloopt met de koopdrift van JAB, is niet bekend. Het investeringsfonds is weinig spraakzaam als het gaat over zijn toekomstplannen. De Nederlandse koffiemarkt zal vooralsnog geen veranderingen ondervinden door de laatste overname. Maar op termijn zal het koffieblok van JAB ongetwijfeld de concurrentie aangaan met de Nespresso-cups. Bij Nestlé zullen vast een paar mensen zenuwachtig worden nu ze een concurrent van wereldformaat naast zich moeten dulden.