Recht & Onrecht

De Togacolumn: Advocaat van straks is niet alleen jurist

De Togacolumn | De advocaat van de toekomst is een juridisch specialist en een generalist in sociologie, psychologie, management en mediation.

Een conflict met je buurman over de appelboom in zijn tuin? Of een geschil met je aannemer over de hoogte van zijn declaratie? Als de twee kemphanen er zelf niet uitkwamen, bleef er in het verleden alleen nog maar de gang naar de rechter.

Maar tegenwoordig is dat anders. Veel mensen kiezen er inmiddels voor conflicten zonder tussenkomst van een rechter op te lossen, bijvoorbeeld door arbitrage of mediation. Deze zogenaamde “alternative dispute resolution“ vervangt steeds vaker de klassieke conflictbeslechting door de rechter. De regering stimuleert deze ontwikkeling want rechtspraak is duur en de overheid moet bezuinigen.

Als er steeds minder zaken voor de rechter worden gebracht, heeft dit vanzelfsprekend ook gevolgen voor de positie van de advocatuur. Hoe moet de advocaat van de toekomst inspelen op deze ontwikkeling?

De Nederlandse Orde van Advocaten wijdt er een heel “innovatieplatform“ aan. Op de eerste bijeenkomst die dit najaar plaats heeft gevonden werd onder meer de conclusie getrokken dat “de moderne advocaat een uitgebreide gereedschapskist nodig heeft waarin mediation een prominente plek inneemt“.

Juridische expertise alléén is niet meer voldoende, aldus het platform, de advocaat van de toekomst is “T-shaped“. Dit begrip dat oorspronkelijk uit de IT-branche stamt, betekent dat de advocaat als moderne professional over diepgaande en specialistische expertise beschikt (de staander van de T) en daarnaast een breed palet aan aanvullende kennis en vaardigheden heeft (de ligger van de T). Deze aanvullende kennis komt bijvoorbeeld uit gebieden als sociologie, psychologie, management en conflictoplossing.

De roep naar de T-shaped advocaat is overigens niet nieuw. De grote kantoren pleiten al langer voor de “T-shaped client loving lawpreneur“. Een advocaat, dus, die vooral in staat is met zijn of haar cliënt mee te denken en conflicten op een creatieve manier weet op te lossen, zonder dat een geschil per se voor de rechter moet worden gebracht.

Wellicht is de T-shape inderdaad hét model voor de advocaat van de toekomst. De eis dat een goede advocaat meer in huis moet hebben dan juridische expertise is alleen maar toe te juichen. Want een goede advocaat moet meer zijn dan een goede jurist. Als rechtenstudenten mij vragen wat ze moeten doen om straks als advocaat succesvol te zijn, is mijn antwoord altijd dat ze kennis op andere gebieden dan het recht moeten opdoen.

Helaas is dat voor veel studenten makkelijker gezegd dan gedaan. De rechtenstudie is strikt gereguleerd en het verplichte curriculum biedt weinig ruimte voor een brede ontwikkeling. Studenten moeten extra tijd (en geld) investeren als ze meer willen dan de standaardopleiding. En zelfs als studenten hiertoe bereid en in staat zijn, lopen ze aan tegen problemen.

Want veel universiteiten kampen met chronisch geldgebrek en moeten rigoureus bezuinigen. Er worden veel vakken geschrapt, docenten hebben nauwelijks tijd voor individuele begeleiding en de druk op studenten de studie zo snel mogelijk af te ronden wordt alleen maar groter. Dit geldt te meer voor studenten die het financieel niet breed hebben. Een extra jaar studeren om aanvullende vakken te volgen? Vergeet het maar.

De T-shaped advocaat is een mooi idee maar dan moeten studenten de mogelijkheid hebben hun universitaire opleiding hierop af te stemmen. En vooralsnog is dit helaas niet het geval.

De Togacolumn wordt afwisselend geschreven door een rechter, een advocaat en een officier van justitie.  Britta Böhler is advocaat en hoogleraar advocatuur aan de Universiteit van Amsterdam.

Blogger

Britta Böhler

Britta Böhler studeerde rechten in Freiburg, waar ze ook promoveerde. Ze werkte aanvankelijk als advocaat in Duitsland en sinds begin jaren 90 in Nederland. Eerst bij Loeff Claeys Verbeke en daarna zelfstandig bij Böhler Advocaten. Ze was tot 2011 senator voor Groen Links. Ze schreef diverse boeken, waaronder 'Crisis in de rechtsstaat' en 'De Beslissing'. Britta Böhler is bijzonder hoogleraar advocatuur aan de Universiteit van Amsterdam.