Strijd om de schat van San José kan beginnen

Colombia heeft een eeuwenoud schip gelokaliseerd. De goudvondst is miljarden euro's waard.

Het klinkt als een spannend jongensboek. Op de zeebodem voor de kust van Colombia is een Spaans schip met schatten aan goud, zilver en edelstenen gevonden. De Colombiaanse president Juan Manuel Santos had het wekenlang geheim gehouden, maar maakte het nieuws afgelopen weekeinde via Twitter bekend. „Het galjoen San José is gevonden!” Een dag later zei Santos tijdens een persconferentie: „Dit erfgoed behoort toe aan alle Colombianen.”

Waar het wrak precies ligt, is niet bekendgemaakt. Maar Santos gaf één detail prijs waaruit moet blijken dat het daadwerkelijk om de San José gaat. In het wrakstuk, circa 30 kilometer van Cartagena, zijn bronzen kannonnen gefilmd waarop dolfijnen staan gegraveerd, een teken dat het tot de vloot van de Spaanse koning Filips V behoorde.

De San José is een beroemd galjoen dat vol Zuid-Amerikaanse schatten in 1708 op weg was naar Spanje. De Britten brachten het schip, met zo’n 600 mensen aan boord, voor de kust van Colombia tot zinken. Het was een parel van de Spaanse vloot. Aan boord zouden 11 miljoen goudstukken en tientallen tonnen aan smaragd hebben gelegen. De waarde wordt geschat op miljarden euro’s.

Volgens Colombia is de vondst van de San José ook van historische waarde. Nobelprijswinnaar Gabriel García Márquez (1927-2014) bracht het Spaanse schip in zijn roman Liefde in tijden van cholera tot leven. De San José zou volgens geschiedschrijvers zijn geëxplodeerd. Maar uit beelden die onder water zijn gemaakt zou blijken dat dit niet het geval is geweest.

Aan de zoektocht naar de San José lijkt na ruim drie eeuwen een einde te zijn gekomen. Colombia is al zo’n dertig jaar verwikkeld in een conflict met het Amerikaanse Sea Search Armada (SSA). Deze berger claimde in 1982 dat de San José was gelokaliseerd. Colombia voerde toen wetten in waardoor de Amerikanen geen recht meer hadden op de helft van de schat, maar op 5 procent. Vier jaar geleden oordeelde een Amerikaanse rechter dat het galjoen Colombia toebehoort.

Volgens Santos ligt het schip op een plek nabij de Islas del Rosario, een kleine archipel waar nog niet eerder zou zijn gezocht. De Amerikaanse onderzoekers trekken dat in twijfel. „De Colombianen hebben het galjoen nu misschien echt gevonden, maar voor ons bevestigt dit alleen maar dat wat we hun in 1982 hebben verteld”, stelde SSA in een verklaring.

Waarschijnlijk zullen meerdere partijen aanspraak maken op de schatten. Colombia mag dan misschien het wrakstuk claimen omdat het voor de kust van het Zuid-Amerikaanse land ligt, maar Spanje zal zich mogelijk als eigenaar van de San José melden. Vele van de schatten kwamen uit Peru waardoor dit land zich mogelijk ook in de strijd zal mengen.