Slag om oud goud en smaragd

Colombia heeft in zee een eeuwenoud Spaans galjoen gevonden. Het gevecht om de buit kan nu beginnen.

30 kilometer uit kust

Het klinkt als een spannend jongensboek. Op de zeebodem voor de kust van Colombia is een Spaans schip met schatten aan goud, zilver en edelstenen gevonden. De Colombiaanse president Juan Manuel Santos had het wekenlang geheim gehouden, maar maakte het nieuws afgelopen weekeinde via Twitter bekend. „Het galjoen San José is gevonden!” Een dag later zei Santos tijdens een persconferentie: „Dit erfgoed behoort toe aan alle Colombianen.”

Waar het wrak precies ligt, is niet bekendgemaakt. Maar Santos gaf één detail prijs waaruit moet blijken dat het daadwerkelijk om de San José gaat. In het wrakstuk, circa 30 kilometer van Cartagena, zijn bronzen kannonnen gefilmd waarop dolfijnen staan gegraveerd, een teken dat het tot de vloot van de Spaanse koning Filips V behoorde.

De San José is een beroemd galjoen dat vol Zuid-Amerikaanse schatten in 1708 op weg was naar Spanje. De Britten brachten het schip, met zo’n 600 mensen aan boord, voor de kust van Colombia tot zinken. Het was een parel van de Spaanse vloot. Aan boord zouden 11 miljoen goudstukken en tientallen tonnen aan smaragd hebben gelegen. De waarde wordt geschat op miljarden euro’s.

Volgens Colombia is de vondst van de San José ook van historische waarde. Nobelprijswinnaar Gabriel García Márquez (1927-2014) bracht het Spaanse schip in zijn Liefde in tijden van cholera tot leven. De San José zou volgens geschiedschrijvers zijn geëxplodeerd. Maar uit beelden die onder water zijn gemaakt zou blijken dat dit niet het geval is geweest.

Aan de zoektocht naar de San José lijkt na ruim drie eeuwen een einde te zijn gekomen. Colombia is al zo’n dertig jaar verwikkeld in een conflict met het Amerikaanse Sea Search Armada (SSA). Deze berger claimde in 1982 dat de San José was gelokaliseerd. Colombia voerde toen wetten in waardoor de Amerikanen geen recht meer hadden op de helft van de schat, maar op nog maar 5 procent. Vier jaar geleden oordeelde een Amerikaanse rechter dat het galjoen Colombia toebehoort.

Volgens Santos ligt het schip op een plek nabij de Islas del Rosario, een kleine archipel waar nog niet eerder zou zijn gezocht. De Amerikaanse onderzoekers trekken dat in twijfel. „De Colombianen hebben het galjoen nu misschien echt gevonden, maar voor ons bevestigt dit alleen maar dat wat we in 1982 aan hen hebben verteld”, stelde SSA in een verklaring.

Waarschijnlijk zullen er meerdere partijen aanspraak maken op de schatten. Maar het kan nog jaren duren voordat wrakstukken kunnen worden opgedoken. Tot dusver is de San José alleen met camera’s van buiten. De komende jaren zal verder onderzoek worden verricht naar de resten van het schip en de gouden schatten die er mogelijk nog in liggen.

    • Koen Greven