Paul Groot fenomenale blikvanger in lucide musical

Paul Groot als Robert Long Foto Roy Beusker

Drie theatershows maakten de zanger en liedjesmaker Robert Long en de acteur Leen Jongewaard in de jaren tachtig. Als duo vierden ze de totale vrijheid – alles mocht en alles kon, van felle tirades die naar het blasfemische neigden en uitgekookte uithalen naar de hypocrisie om hen heen tot en met een sardonisch soort nichtenpret dat in de Nederlandse theaters niet eerder was vertoond. Maar bij de derde werd de formule een beetje sleets.

Het maken van die derde show is de uitgangspositie van de minimusical Robert Long – geen reguliere biografie, geen gemakzuchtige jukeboxmusical, maar een fragmentarische voorstelling, waarin de Long-figuur en de Jongewaard-figuur de benodigde ideeën voor nieuwe liedjes en samenspraken uit hun tenen moeten halen, omdat ze alles langzamerhand al behandeld lijken te hebben.

Ze stellen elkaar op de proef, raken aan elkaars jeugdtrauma’s, geven hun irritaties alle ruimte en zingen de nummers die nog eens illustreren hoe Long zijn liedjes een eigen geluid gaf – romantisch, realistisch of ronduit hekelend.

Zonder enige voorkennis zal het wellicht lastig zijn alle verwijzingen naar de ware geschiedenis op waarde te schatten. Maar het puntige script van Dick van den Heuvel wendt zich zo vindingrijk om die liedjes heen, dat Robert Long hoe dan ook over de kameraadschap van twee intrigerende karakters gaat.

In de lucide regie van Peter de Baan staan hier niet meer dan drie acteurs op het toneel. Paul Groot (Long) is een fenomenale blikvanger die soms vrijuit zijn zwarte kant laat zien en in de liedjes het warme, hyperverzorgde Long-timbre verbazingwekkend dicht benadert. Naast hem begint zijn Koefnoen-kompaan Jeremy Baker (Jongewaard) aan de karikaturale kant, maar ook bij hem schemert al gauw een intrigerende mengeling van tristesse en snedigheid door. En de derde is een fictieve figuur met een doeltreffende klankbordfunctie: de koffiemevrouw van het repetitielokaal, geestig gespeeld door Margreet Boersbroek.

Hoe veel eer deze voorstelling aan de in 2006 overleden Robert Long bewijst, blijkt onder meer uit Groots versie van het bekende Flink zijn. Begeleid door het combo van voortreffelijke multi-instrumentalisten zingt hij het nummer aanvankelijk zoals Long het zong: verdrietig en weemoedig – vol zelfmedelijden, zoals zijn tegenspeler verwijtend opmerkt. Op de plaat hield Long die interpretatie tot het eind toe vol. Groot voegt echter steeds meer dynamiek toe, zodat het ten slotte hartverscheurend gaat schrijnen. Een hoogtepunt.