Minder CO2, maar gejuich is er nog niet

Vooral dankzij aanpassingen in China is er dit jaar wereldwijd minder uitstoot van kooldioxide. Nu India nog.

Bezoekers van het nationale stadion in Beijng op 1 december. Gisteren was de smog in de Chinese hoofdstad zo ernstig dat code rood, de hoogste alarmfase werd afgegeven. Foto Fred Dufour/APF

In 2015 zal de wereldwijde uitstoot van CO2 door verbranding van fossiele brandstoffen (kolen, olie, gas) en industriële processen waarschijnlijk dalen, vergeleken met vorig jaar. Dat verwacht een internationale groep klimaatwetenschappers, op basis van gegevens over de eerste acht maanden van dit jaar. Belangrijkste oorzaak is het afgenomen kolengebruik door China. Het tijdschrift Nature Climate Change publiceerde het onderzoek gisteren, net nu milieuministers uit de hele wereld in Parijs een klimaatverdrag proberen te sluiten.

De onderzoekers noemen de daling „ongebruikelijk” omdat de wereldeconomie is blijven groeien. De mondiale CO2-uitstoot is al vaker gedaald, maar steeds in tijden van economische crisis. Eind jaren 90 stabiliseerde die uitstoot, toen Rusland en Azië in een recessie raakten. In 2008, na de financiële crisis, daalde de mondiale CO2-uitstoot even.

Of de wereld nu wellicht al zijn piek in CO2-uitstoot heeft bereikt, betwijfelt Corinne Le Quéré, die het onderzoek leidde. Zij is directeur van het Britse Tyndall Centre for Climate Change Research. Volgens haar zijn de trends in de uitstoot van broeikasgassen grillig. „Als de industrie in China over een paar jaar weer aantrekt, kan de mondiale uitstoot weer stijgen”, zegt ze. Ook het weer – bijvoorbeeld een aantal zachte winters op rij – is van invloed. Om klimaatopwarming te beperken, zal de uitstoot van broeikasgassen de komende decennia drastisch omlaag moeten.

Het nu gepresenteerde onderzoek brengt niet de uitstoot van alle broeikasgassen in kaart. Het beperkt zich tot CO2 dat vrijkomt bij de verbranding van fossiele brandstoffen en industriële processen – wel de belangrijkste bronnen, goed voor bijna tweederde van de totale uitstoot.

Ondanks die kanttekeningen lijkt er sprake van een structurele verandering, in ieder geval in China, dat met een aandeel van circa 30 procent veruit de grootste CO2-uitstoter is. Dat constateerde het Nederlandse Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) eerder dit jaar, in een trendrapport dat het opstelde met het Europese Joint Research Centre. Het rapport liep tot 2015 en meldde dat de mondiale uitstoot van CO2 sinds 2012 aan het afvlakken is. China speelt daarbij een belangrijke rol. Het land verandert snel van een industriële economie naar een minder energie slurpende dienstensamenleving. Verder is de kolenstook aan het afvlakken, mede ingegeven door smogproblematiek. Voor zijn stroomproductie investeert China fors in duurzame (wind, zon, waterkracht) en kernenergie. Dit zijn blijvende veranderingen. In totaal daalt de CO2-uitstoot van China dit jaar naar verwachting met bijna 4 procent.

Verder verwacht de groep een lichte daling van de uitstoot van de VS, na China de grootste uitstoter. Voor Europa apart maakte ze nog geen schattingen voor 2015. Uit het PBL-rapport bleek eerder dat de uitstoot in de EU sinds 2010 min of meer gestaag daalt.

Voor de toekomst noemt onderzoeker Le Quéré vooral India een onzekere factor. Daar zijn 300 miljoen mensen nog niet aangesloten op het elektriciteitsnet. India, nu de op drie na grootste CO2-uitstoter, kan uitgroeien tot het bepalende land voor de mondiale uitstoot. In India neemt het kolengebruik juist toe.