Kabinet met D66 en CDA akkoord over belastingplan

Met een verschuiving van zo’n 400 miljoen euro haalt de coalitie nu ook D66 binnen.

Alexander Pechtold (D66) in de Tweede Kamer. Het kabinet heeft een deal gesloten met D66, waardoor die partij zich toch kan vinden in het Belastingplan. Foto ANP / Bart Maat

De lastenverlichting van 5 miljard euro voor volgend jaar is gered. Gisteravond sloot het kabinet een deal met D66 om in de Eerste Kamer alsnog steun te krijgen voor het Belastingplan 2016. Het CDA zou volgens bronnen in de partij akkoord gaan met de door D66-leider Alexander Pechtold afgedwongen wijzigingen in het plan. Hierdoor ontstaat nu toch voldoende steun in de senaat, waar de coalitie 17 zetels tekort komt.  

Er wordt zo’n 400 miljoen euro uit de oorspronkelijke plannen anders besteed, waardoor de inkomstenbelasting iets minder omlaag gaat dan gepland was. Het kabinet komt nu met een wetswijziging, een novelle, die eerst door de Tweede Kamer en dan voor het einde van het jaar door de senaat behandeld moet worden.  

De aanpassingen in de plannen lijken bescheiden. In 2017 gaan de kinderopvangtoeslag en de ouderenkorting omhoog. De arbeidskorting wordt langzamer afgebouwd dan gepland, wat 200 miljoen euro kost. Volgend jaar al gaat de belastingvrije voet voor vermogens omhoog naar 24.500 euro en komt er een eenmalig fonds van 100 miljoen om gebouwen duurzamer te maken. Voor de lange termijn belooft het kabinet meer belastingen te decentraliseren, waardoor gemeenten meer ruimte krijgen om zelf belastingen te heffen en de belasting op arbeid met nog eens 4 miljard omlaag kan.  

Het kabinet zegt verder toe de Tweede Kamer nog voor het Kerstreces te informeren over de plannen om kolencentrales te sluiten. Eerder had de Tweede Kamer  via een motie van D66 om sluiting van de kolencentrales gevraagd. Nog deze kabinetsperiode wordt een besluit genomen, zo wordt nu toegezegd.

Eerder vroeg D66 om verschuivingen van 1 miljard euro, anders kon het geld beter naar de aflossing van de staatsschuld, zei Alexander Pechtold. D66 stemde in de Tweede Kamer tegen het belastingplan van staatssecretaris Eric Wiebes (Financiën, VVD) omdat de partij vond dat het kabinet te weinig deed om banen te creëren, het belastingstelsel te hervormen en de economie te vergroenen.

De uiteindelijke wijzigingen duiden erop dat D66 er groot belang aan hecht dat het belastingplan volgend jaar toch door kan gaan. De normaal gesproken constructieve oppositiepartij wil er niet de schuld van krijgen dat burgers miljarden aan lastenverlichting zouden mislopen in een jaar voor Tweede Kamerverkiezingen. D66-senatoren, onder wie voormalig SER-voorzitter Alexander Rinnooy Kan, spraken met collega’s van het CDA over de mogelijkheden om alsnog tot een compromis te komen. Premier Mark Rutte en Alexander Pechtold aten samen om het proces vooruit te helpen. 

Omdat ook de kleine christelijke partijen, ChristenUnie en SGP, in de Tweede Kamer hun steun hadden onthouden, zou het kabinet in de senaat vijf zetels te kort zijn gekomen om het belastingplan aangenomen te krijgen. VVD en PvdA hebben sinds de verkiezingen van juni nog maar 21 van de 75 zetels in de senaat. CDA heeft er 12 en D66 10.

Geen achterkamertjesdeals

Een complicatie bij alle onderhandelingen is dat het CDA sinds de partij in de oppositie zit geen ‘achterkamertjesdeals’ wil sluiten. Partijleider Sybrand van Haersma Buma weigerde met Pechtold en het kabinet om de tafel te zitten. Hij wilde vanochtend zelfs niet formeel zijn fiat geven aan de afspraken met D66. Bronnen in het CDA bevestigen echter dat de partij ermee zal instemmen. De partij had vooral moeite met de wensen van D66 op het gebied van vergroening en lokale lasten. Nu de vergroening zich beperkt tot de bouw en de gemeentelijke belasting op de lange baan is geschoven, zijn dit voor het CDA geen redenen om de gewenste belastingverlaging alsnog te dwarsbomen.

De vraag is wat de wijzigingen aan banen opleveren, een belangrijk punt voor D66. Het verschuiven van 4 miljard aan lasten op arbeid naar gemeentelijke lasten, schept volgens het Centraal Planbureau (CPB) 15.000 tot 30.000 extra banen. Omdat de lokale belastingen pas na nieuwe gemeenteraadsverkiezingen veranderd kunnen worden, zal dit op zijn vroegst vanaf 2019 enig effect hebben.