IS organiseert zijn aanhang minutieus

De gezondheidszorg, de financiën, de propaganda. IS heeft een alomvattend plan voor het kalifaat, zo blijkt uit interne stukken.

De terreurbeweging Islamitische Staat (IS) heeft vanaf het begin een gedetailleerd, alomvattend plan gehad voor de vestiging van een staat in Syrië en Irak. Dit blijkt uit een grote hoeveelheid interne documenten waarop de Britse krant The Guardian de hand heeft gelegd.

Daarin staan minutieuze plannen voor de organisatie van de overheid: de gezondheidszorg, de financiële huishouding, het buitenlandbeleid, de propaganda, het beheer van de olie-inkomsten en de samenstelling van de strijdkrachten. De documenten „laten zien hoe weloverwogen de pogingen tot het stichten van een staat zijn en hoe centraal die staan in zijn algehele doelstellingen”, aldus de krant.

De documenten zijn afkomstig van Aymenn al-Tamimi, een 23-jarige Britse onderzoeker die is verbonden aan de Amerikaanse denktank Middle East Forum. Hij heeft het afgelopen jaar via internet honderden officiële documenten verzameld, variërend van interne memo’s tot facturen en pamfletten. Een van zijn belangrijkste vondsten is een 24 pagina’s tellend document getiteld de Principes van het Bestuur van de Islamitische Staat, waarschijnlijk opgesteld tussen juni en oktober 2014, vlak nadat de groep een kalifaat uitriep.

Veel van wat er in die documenten staat was bekend. Een deel heeft Al-Tamimi zelf naar buiten gebracht. Ook andere media hebben al verhalen gepubliceerd over de organisatiestructuur van IS. Zo kreeg Christoph Reuter, een journalist van het Duitse weekblad Der Spiegel, beschikking over documenten waaruit bleek hoe de oprichting van IS in 2012 nauwkeurig is gepland door voormalige Iraakse officieren uit de tijd van Saddam Hussein. Hun plan was direct al om terrein te veroveren in Syrië om van daaruit Irak binnen te vallen.

IS gaat geraffineerd te werk

De vele opmerkelijke details in de documenten vormen wel een treffende illustratie dat IS niet zomaar een een legertje barbaren is, zoals de Franse president Hollande zei. De organisatie probeert te leren van andere terreurgroepen die tevergeefs hebben geprobeerd om veroverde gebieden te besturen. Het gebrek aan expertise was meestal de belangrijkste oorzaak.

De strategen van IS blijken zich hiervan bewust. Zo deed de voorloper van IS, Al-Qaeda-in-Irak, tijdens de Amerikaanse bezetting een mislukte poging om een islamitische staat te stichten. „Binnen het ‘kalifaat’ hebben de machthebbers een regime opgezet dat flexibeler en stabieler is dan van buitenaf het geval lijkt”, schreef Reuter.

Daarbij gaan de voornamelijk Iraakse leiders geraffineerd te werk. Zo kozen ze er bewust voor om geen Iraakse strijders in Syrië in te zetten en ook geen grote aantallen Syriërs te rekruteren. Want Syriërs zouden door hun banden met de lokale bevolking een loyaliteitsconflict kunnen krijgen. In plaats daarvan kozen ze ervoor brigades van buitenlandse extremisten op te leiden, onder Iraaks commando. „Het voordeel was dat deze buitenlanders niemand kenden buiten hun kameraden, geen reden hadden om genade te tonen en snel ingezet konden worden naar verschillende plekken”, aldus Reuter.

Zestien departementen

Uit de documenten van The Guardian blijkt dat het regime bestaat uit zestien centraal aangestuurde departementen. Hier werken honderden, zo niet duizenden ambtenaren die actief worden geworven. Zij vaardigen regels uit voor uiteenlopen zaken, variërend van een verbod op het spelen van tafelvoetbal en richtlijnen voor het nieuwe landbouwseizoen, tot aan de verplichting voor chauffeurs om altijd gereedschap in de auto te hebben.

Ook blijkt dat IS op sommige gebieden op grote problemen stuit. In de gezondheidszorg kampt de groep met een groeiend gebrek aan medicijnen en gekwalificeerd personeel. Dit jaar publiceerde IS waarschuwingen waarin artsen werden opgeroepen weer aan het werk te gaan, anders zouden hun bezittingen in beslag worden genomen.

Ook de financiering vormt een steeds groter probleem. The Guardian citeert de begroting van de provincie Deir es-Zor in januari 2015. De inkomsten zijn 8,4 miljoen dollar, waarvan 24 procent komt uit belasting en 28 procent uit olie. De krant rekent voor dat de olierijkste provincie dus 66.400 dollar per dag verdiend aan olie – niet 3 miljoen zoals vaak wordt gezegd. Nu de VS hun luchtaanvallen op de olie-installaties heeft opgevoerd, drogen de olie-inkomsten langzaam op.