Het is d’r op of eronder voor het Nederlands clubvoetbal

PSV voetbalt vanavond om ‘overwintering’. De gevolgen van uitschakeling zijn groot voor Nederlandse clubs.

Een cruciaal duel vanavond in Eindhoven, waar PSV het in het laatste groepsduel opneemt tegen CSKA Moskou. Bij een overwinning zijn de achtste finales van de Champions League een feit, bij een gelijkspel is PSV afhankelijk van een overwinning van VfL Wolfsburg op Manchester United. Bij een nederlaag is PSV ook voor de Europa League (derde plek) uitgeschakeld. Wordt het rampjaar 2015 compleet voor het Nederlandse voetbal? De mogelijkheid bestaat dat geen enkele Nederlandse club ‘overwintert’ in Europa.

Ajax is nagenoeg uitgeschakeld in de Europa League, voor AZ en Groningen is het al voorbij. Als PSV het niet redt, speelt pas diep in de zomer van 2016 weer een club uit Nederland in een Europese competitie. Het is ook de wedstrijd waarin de reputatie van het Nederlandse voetbal een opkikker kan krijgen. Voor het eerst na negen jaar kan een Nederlandse club zich weer plaatsen voor de volgende ronde van de Champions League – in 2006 was PSV de laatste.

1 Hoe belangrijk is het duel voor Nederlandse clubs?

Overwinteren in de Champions League betekent dat PSV de schade beperkt houdt op de UEFA-coëfficiëntenranglijst. Een overwinning levert zeven punten op (vijf voor plaatsing volgende ronde, twee voor de overwinning), zeer waarschijnlijk genoeg om dit seizoen boven de concurrentie op de UEFA-ranking te eindigen. Deze ranglijst bepaalt hoeveel clubs een land mag afvaardigen naar de Europese competities. Momenteel bezetten de eredivisieclubs de tiende plek. Een plek in de top-12 is goed voor twee plekken in de Champions League (één directe, één in de voorronde) en drie in de voorrondes van de Europa League. Vraag is hoe lang Nederland deze plekken nog behoudt: het ticket voor directe plaatsing voor de Champions League is in gevaar. Nederlandse clubs hebben de afgelopen jaren te weinig punten gehaald.

2 Vanaf wanneer dreigt gevaar?

De ranking wordt bepaald op basis van een periode van vijf voorgaande seizoenen. Momenteel wordt Nederland nog op de been gehouden door het sterke seizoen 2011-2012, waarin AZ de kwartfinales van de Europa League haalde. In de seizoenen erna scoorden Nederlandse clubs ondermaats. Voor de berekening van het aantal Europese deelnemers voor het seizoen 2018-2019 valt het ‘AZ-succes’ voor het eerst weg.

3 Is een val op de ranglijst nog te voorkomen?

Daling is onontkoombaar, maar een vrije val kan PSV vanavond voorkomen. Als PSV zich vanavond plaatst, volstaat volgend seizoen een redelijk goed seizoen om ook in 2018-2019 nog de landskampioen direct in de groepsfase van de Champions League te laten stromen.

Hoewel de top-12 al zo goed als uit zicht is, geeft de nog wel haalbare dertiende plek in veel gevallen ook recht op directe plaatsing voor de landskampioen. In dat geval moet zowel de winnaar van de Champions League als die van de Europa League zich direct via de stand in hun eigen nationale competitie plaatsen voor de Champions League. Dat is in de praktijk regelmatig het geval.

4 En als PSV het niet haalt?

Dan moeten ‘we’ volgend seizoen absurd goed scoren om bij de beste dertien landen te blijven. Volgens (sport)adviesbureau Hypercube is het bij uitschakeling van PSV 80 tot 90 procent zeker dat de landskampioen in het seizoen 2018-2019 alleen nog via de voorronde in de groepsfase kan komen. Nederlandse clubs doen het in voorronde van de Champions League de laatste jaren slecht: sinds 2010 heeft geen Nederlandse club zich nog op die manier geplaatst.