Column

Deze accountant kreeg levenslang

De woorden maken me boos. Drie partijen dienden klachten in tegen registeraccountant Y, zoals hij hier heet. Zij zijn de curatoren van projectontwikkelaar Eurocommerce die drie jaar geleden failliet ging, de drie banken van Eurocommerce die honderden miljoenen moeten hebben verloren op hun leningen, én het Openbaar Ministerie.

Vorige week was de uitspraak. De volgende kwalificaties komen uit de beslissing op de klacht van de banken. De accountant had „een onvoldoende professioneel-kritische instelling” (drie keer genoemd). Hij is „ernstig tekortgeschoten”. Hij deed zijn controles met „onvoldoende diepgang”. Hij heeft „het fundamentele beginsel van deskundigheid en zorgvuldigheid” geschonden en hij had onvoldoende vakbekwaamheid.

Het maatschappelijk verkeer – dat is zoveel als: de zaken die we doen en de afspraken die we maken – loopt een ernstig risico als accountant Y zijn werk mag voortzetten. De tuchtrechter heeft zijn inschrijving in het accountantsregister voor zes maanden doorgehaald. Hij moet zich opnieuw aanmelden. Dat geef ik gezien de tuchtzaak geen kans. De betrokken accountant, Jeroen Moes van Nijhof Groep Accountants & Belastingadviseurs, dat zelf dit jaar failliet ging en een doorstart maakte, heeft levenslang. Hij was controlerende accountant van Eurocommerce. Die had 800 miljoen van banken geleend. Op 21 mei 2012 was het voorbij. Uitstel van betaling. Faillissement volgde.

Vanwaar m’n boosheid? Drie klachten, wat meer in detail. Het accountantskantoor was zelf een huurder van Eurocommerce en onderhandelde over verlenging van zijn opdracht én over verlenging van de huur op een cruciaal moment. Eurocommerce moest zijn banken met een goedkeurende accountantsverklaring gerust stellen dat de financiën oké waren. De accountant blijkt ook meer geld te verdienen aan fiscaal advies dan aan controle van de boeken. Dat is ongewenst, omdat zo’n verschil ertoe kan leiden dat controle met minder scherpte wordt uitgevoerd. Verder blijkt het accountantskantoor een fantastische korting te krijgen op zijn nieuwe huurprijs. De accountant stelde zijn eigen belang voorop.

Twee: de waardering van de panden. Eurocommerce huurt daarvoor zelf een makelaar, die met een lijst van de huurinkomsten een taxatierapport uitbrengt dat bij nadere beschouwing louter een ‘waarde-indicatie’ geeft. Twee kantoorpanden die de makelaar niet opneemt, taxeert de accountant zelf. Een is volledig leeg, maar krijgt een waarde van 69,7 miljoen euro. Het makelaarsrapport geeft indicaties per 1 oktober, de accountant neemt de bedragen als de stand van 31 december.

Drie: aan het slot merkt de tuchtrechter op, dat de accountant een jonge kantoorgenoot een veel grotere rol bij de controle in de schoenen schoof dan feitelijk was gebeurd.

In de nasleep van elke crisis komen wrakken boven. Zonnige rekenmeesters worden ontmaskerd. De roep om harder straffen, ook van witte boorden, klinkt luider. Ethiek maakt een opleving door. Ook in opleidingen. Beslissingen als deze van de tuchtrechter moeten verplichte discussiestof zijn voor accountants. Dan is deze knoeierij toch nog ergens goed voor.