Bouterse houdt vast aan verklaring Decembermoorden

Bouterse houdt vol dat hij op 8 december 1982 niet aanwezig was in Fort Zeelandia.

De Surinaamse president Desi Bouterse bij het defilé na zijn inauguratie Foto: AP Photo / Ertugrul Kilic

De Surinaamse president Desi Bouterse houdt vast aan eerdere verklaringen dat hij op 8 december 1982 niet aanwezig was in Fort Zeelandia, toen daar vijftien tegenstanders van zijn toenmalige militaire regime werden doodgeschoten.

Dat heeft nabestaande Sandew Hira, dinsdagmiddag in Paramaribo gezegd op een persconferentie over een zes uur durend interview dat hij in het weekend van 28 november met Bouterse had. “Hij zei ‘ik was er niet bij, daarom weet ik niet wat daar is gebeurd.’ Maar ik geloof hem niet”, Aldus Hira. Het interview is onderdeel van een omstreden project van Hira, broer van de bij de Decembermoorden omgekomen advocaat John Baboeram, voor ‘waarheidsvinding’ buiten justitie om.

De verklaring van Bouterse komt vrijwel overeen met die welke hij al in 2001 afgelegde tegenover de rechter-commissaris. Dat was ter voorbereiding van het in 2007 gestarte Decembermoordenproces, dat in 2012 na een omstreden amnestiewet door de krijgsraad werd opgeschort. Juist vorige week beval het Surinaamse Hof van Justitie, na een verzoek van nabestaanden, dat het Openbaar Ministerie de vervolging van hoofdverdachte Bouterse en anderen dient te hervatten.

Dit zei Bouterse eerder over de Decembermoorden:

Nabestaanden niet verrast

Diverse getuigen verklaarden in het Decembermoorderproces juist dat Bouterse wel bij de executies aanwezig was. Nabestaanden zijn niet verrast door Bouterses verklaring tegenover Hira. “Wij hadden dit verwacht”, zegt hun juridisch adviseur Geatano Best, die vorig jaar namens de nabestaande ook juridische stappen bij het Interamerikaanse Mensenrechtenhof voorbereidde.

“Indien Bouterse iets anders had verklaard dan destijds bij de rechter-commissaris, dan kan de Surinaamse rechter al zijn verklaringen als leugenachtig aanmerken en kan dat als bewijs tegen hem gebruikt worden.”Hira heeft de dvd’s van het gesprek met Bouterse gisteren overhandigd aan de Surinaamse parlementsvoorzitter. De Surinaamse tv zendt de gesprekken deze week in vier delen uit.

Eindrapport en aanbevelingen

Hira wil het onderzoek komend jaar voortzetten en dan eind volgend jaar met een eindrapport en aanbevelingen komen. Daarbij moeten alle gewelddadigheden sinds de coup van Bouterse in 1980, waaronder ook de Binnenlandse Oorlog met het Junglecommando van Ronnie Brunswijk, aan de orde komen. “Maar waarheidsvinding is een essentieel element in amnestie en in verzoening en dialoog”, aldus Hira.

Hij wilde zich dinsdag niet uitspreken over de jongste oordeel van het Hof van Justitie dat het proces moet worden hervat, maar zei wel dat ieder die een oplossing via de rechter wil uit is op “conflict”.

Advocaat Bouterse: geen waarheidsvinding

Advocaat Hugo Essed spreekt in een reactie van een “klucht”, Het gesprek heeft “nul komma nul aan de waarheid toegevoegd”. Bouterse zei volgens Hira opnieuw dat de zestien op 7 december 1982 opgepakte personen (alleen vakbondsleider Fred Derby werd vrijgelaten) coupplannen hadden – waar overigens nooit historisch bewijs voor is gevonden.

In Fort Zeelandia is volgens Bouterse, destijds legerbevelhebber en feitelijk machthebber in Suriname, overlegd wat te doen. “Bouterse zei dat hij voorstelde de [gearresteerde] mensen naar het buitenland te brengen”, aldus Hira. Zo zou hij ook gezegd hebben dat hij “tegenstander van executies” was geweest.

Bouterse zou toen om uitstel van een dag hebben gevraagd en zijn vertrokken naar zijn vriendin – wat hij ook al eerder beweerde. De commandanten Horb en Bhagwandas, beiden intussen overleden, bleven met andere militairen achter. Daarop zouden volgens Bouterse de vijftien doden zijn gevallen.

Bouterse vertelde aan Hira een rapport van Bhagwandas te hebben gekregen dat de vijftien “op de vlucht waren doodgeschoten”. Bouterse geloofde dat niet en vroeg toen, aldus zijn verklaring aan Hira, een onderzoek van de procureur-generaal. Diens rapport is nooit boven water gekomen.