Zij schoot als eerste, zagen getuigen

Vrouwen die aanslagen beramen zijn zeldzaam. Wat was de rol van Tashfeen?
Spullen aangetroffen in het huis van het echtpaar dat een bloedbad aanrichtte in San Bernardino. Foto Paul Buck/EPA

Deze foto van Tashfeen Malik werd vrijgegeven door de FBI. Via AP

Een verlegen huisvrouw en jonge moeder? Of een geslepen terrorist die haar man meesleepte in geweld? Bijna een week na de schietpartij in het Californische San Bernardino, waarbij  14 doden en 21 gewonden vielen, richt de aandacht zich op de vrouwelijke helft van het moordende echtpaar, de vrouwelijke dader, Tashfeen Malik. 

Eerst nam men voetstoots aan  dat de man, de Amerikaan van Pakistaanse afkomst Syed Farook (28), geradicaliseerd was en zijn vrouw had meegesleept. Inmiddels lijkt het erop dat Naarmate meer naar buiten komt over de 29-jarige Tashfeen Malik, vorig jaar uit Saoedi-Arabië naar de VS gekomen en in mei bevallen van een dochter,  zo passief niet was. Volgens getuigen met wie de Britse krant Daily Mail  sprak, schoot zíj als eerste. En zíj plaatste op Facebook een inmiddels verwijderd bericht waarin ze trouw zwoer aan IS.

Farook en Malik werden enige uren na het door hen aangerichte bloedbad in het gehandicaptencentrum doodgeschoten door de politie. De FBI gaat er nu vanuit dat zij samen steeds verder  radicaliseerden. Farook oefende zijn schietvaardigheid op verschillende schietbanen in de buurt. De twee hadden alleen oppervlakkige contacten. Niemand wist van de bommenfabriek in hun garage.

Dat men niet onmiddellijk aan Malik als mede-brein achter de aanslag dacht, is niet verwonderlijk. Daders van grote schietpartijen in de VS zijn vrijwel altijd mannen en  vrouwelijke terroristen zijn minder gangbaar dan mannelijkedan mannelijke. Vrouwen worden  ingezet als zelfmoordterrorist, maar dat zij  terreur beramen blijkt minder vaak. Het is voor velen moeilijk voorstelbaar, zeker als het gaat om jonge moeders als Tashfeen Malik. Op de ochtend van de aanslag brachten zij en  haar man  hun dochtertje bij Farooks moeder. Ze zeiden dat ze ze opvang  nodig hadden omdat  ze naar een doktersafspraak moesten.

IS oefent ook op jonge vrouwen in de VS aantrekkingskracht uit. In oktober werden in Duitsland drie tienermeisjes uit Denver, Colorado aangehouden die onderweg waren naar IS in Syrië. In New York werden in april twee vrouwen aangeklaagd, omdat zij chemicaliën en gastanks in huis hadden gehaald waarmee zij een door IS geïnspireerde bomaanslag wilden plegen. In Europa was er Hayat Boumeddiene, partner van Amedy Coulibaly, de dader van de supermarktgijzeling in Parijs in januari, die actief bleek te hebben meegeholpen bij de voorbereiding van de Parijse aanslagen van januari. Zij wist naar Syrië te ontkomen.

Wanneer Tashfeen Malik precies  radicaliseerde is onduidelijk.  Zij was tot vorige week bij de Amerikaanse overheid  alleen bekend door het visum waarop ze in juli 2014 de VS binnenkwam als bruid van Farook. Wel is duidelijk dat zij uitermate conservatief en vroom werd tijdens een langdurig verblijf in Saoedi-Arabië, en later op een Koranschool in  Pakistan. 

Zelfs haar schoonfamilie wist niet hoe Tashfeen  eruit zag omdat ze altijd volledig gesluierd was. Ze wilde niet  autorijden in de VS, alsof ze nog in Saoedi-Arabië woonde.

De twee maakten kennis via internet, en ontmoetten elkaar vervolgens in 2014, tijdens de hadj in Mekka. Malik werd in 1988 in Pakistan geboren, maar verhuisde op jonge leeftijd met haar vader naar Saoedi-Arabië. Volgens Maliks  in de Pakistaanse deelstaat Punjab achtergebleven familie  werd elk contact verbroken toen Maliks vader zich bekeerde tot een zeer strenge vorm van de sunnitische islam.

Volgens haar in Pakistan achtergebleven familie is ze daar samen met haar vader geradicaliseerd. Het contact met de familie, wonend in de Pakistaanse deelstaat Punjab, was volgens Reuters verbroken vanwege een dispuut over een erfenis.

De Pakistaanse identiteitskaart van Tashfeen Malik. Via Reuters

Toen Malik in 2007 terugkwam naar  de Punjab, waar ze een apothekersopleiding ging volgen in de stad Multan,  droeg ze de niqaab en klaagde ze dat de vrouwen in het studentenhuis waar ze woonde zich te vrij gedroegen. „Een Saoedisch meisje”, herinnert een docente zich. Haar universiteit kwam, nadat zij er al weg was, onder toezicht  vanwege radicaliserende studenten.

Malik  bezocht ook een Koranschool, Al-Huda, die  conservatief is, maar nooit betrapt werd op  banden met extremisten. Maar de voormalig ambassadeur van Pakistan in de VS zei tegen The New York Times dat hij niet gerust is op het onderwijs in Al-Huda. „Het heeft een sterke dosis van ‘moslims leiden de wereld’ en ‘het corrupte Westen moet aangepakt worden’.”

Hoe Malik precies tot haar besluiten kwam, is nog onduidelijk. Maar deze voedingsbodem - Saudi-Arabië, de Punjab en internet – leidde er in ieder geval toe dat ze op 2 december haar niqaab verruilde  voor een gevechtstenue.