Le Pen trekt ruim een kwart van de Franse kiezers

De nationaal-populisten van Le Pen domineren in de helft van de Franse regio's. Oppositieleider Sarkozy weigert een coalitie met links tegen het Front.

Front National-leider Marine Le Pen, gisteravond. Foto Julien Warnand/EPA

Update: Met 98 procent van de stemmen geteld blijken 6,1 miljoen Fransen op het Front National te hebben gestemd. Dat is 28 procent van de kiezers. Dat is veel, maar geen record, zoals hieronder in het stuk, en eerder in de kop, vermeld staat. 

Het Front National is opnieuw de grootste partij van Frankrijk. Bij regionale verkiezingen haalde de nationaal-populistische partij van Marine Le Pen gisteren in de eerste kiesronde volgens exitpolls tussen de 27 en 30 procent van de stemmen. Vooral in het zwaar door werkloosheid getroffen noorden en zuiden, respectievelijk rond Lille en Calais en rond Marseille en Nice, deed het FN het goed: daar stemde ruim twee op de vijf kiezers op kandidaten van de partij.

Naar schatting 6,5 miljoen Fransen stemden gisteren Front National. Dat was meer dan ooit bij Franse verkiezingen.

Maar of het FN ook daadwerkelijk per 1 januari één of meer van de 13 nieuw gevormde bestuursregio’s gaat leiden, is pas duidelijk na de tweede stemronde van komende zondag. Bij departementsverkiezingen eerder dit jaar haalden FN-kandidaten in de eerste ronde ook de meeste stemmen, maar in de tweede ronde werd uiteindelijk geen enkel departement binnengesleept.

De partijen die gisteren boven de 10 procent kwamen, hebben tot dinsdag om te beslissen of ze hun kandidatuur handhaven of wellicht samenwerken om het FN de weg te versperren.

Republikeins front

Oud-president Nicolas Sarkozy heeft meteen laten weten dat zijn Republikeinen geen stembusakkoorden sluiten met de Parti Socialiste van president Hollande. Ook zal hij geen kandidaten terugtrekken om een FN-verkiezing te voorkomen. Daarmee zegt hij de keus te „respecteren” van de kiezers, „die hun verbittering geuit hebben”.

Dat brengt de socialisten, die nu praktisch alle regio’s leiden, in een lastig parket. Als zij daadwerkelijk „alles” willen doen om verkiezing van FN-kandidaten te beletten, zoals premier Valls heeft gezegd, dan zal de partij zich op enkele plaatsen voor de tweede ronde moeten terugtrekken en de achterban moeten aansporen rechts te stemmen.

Dan nog zou volgens peilers een zogenoemd ‘Republikeins front’, waarbij de achterban van de traditionele machtsblokken op links en rechts dezelfde kandidaat steunen, niet meer functioneren: de overmacht van het FN is in sommige regio’s domweg te groot en veel linkse kiezers blijven liever thuis dan dat ze in het gepolariseerde politieke klimaat op een kandidaat van Sarkozy stemmen. Complicerende factor voor hem is dat het linkse verlies minder dramatisch is dan voorspeld. Met steun van de groene partij EELV en het ultralinkse Front de Gauche, zou de PS zeker vier regio’s kunnen behouden. Sarkozy werkte in de eerste ronde al samen met centrum-rechtse partners en heeft dus minder speelruimte.

Presidentschap

De verkiezingen waren de eerste sinds de terreuraanslagen van 13 november, maar vooral de laatste voor de presidentsverkiezingen van 2017. Dat maakt de deze week te volgen tactiek interessant. Bij presidentsverkiezingen blijven in de tweede ronde slechts twee kandidaten over. Op grond van de uitslag van deze regioverkiezingen zou Hollande die op eigen kracht niet halen. Maar de linkse partijen samen zouden in het ontstane evenwicht van drie ideologische blokken de grootste zijn. Het is dus zaak, benadrukten socialisten, om voor 2017 met een gemeenschappelijke kandidaat te komen.

Kan dat Hollande zijn? De lang impopulaire president profiteerde de laatste weken van zijn daadkrachtig optreden na de aanslagen van 13 november. In de maandelijkse populariteitspoll van bureau TNS-Sofres schoot hij 20 punten omhoog, tot het niveau van vlak na zijn verkiezing. Fransen scharen zich in moeilijke tijden traditioneel achter hun president, als hoogste vertegenwoordiger van de aangevallen republiek.

Maar uit de exitpolls blijkt dat kiezers werkloosheid vooralsnog een belangrijker thema vinden dan terrorisme en veiligheid. En op dat terrein hebben de regerende socialisten nog weinig succes geboekt. Hollande heeft zelfs beloofd zich niet te kandideren als komend jaar de stijgende lijn niet gekeerd wordt.

En Marine Le Pen? Kan zij in 2017 president worden? „Ik zie niet hoe zij de presidentsverkiezingen niet zou winnen”, somberde het PS-parlementslid Malek Boutih in oktober. De uitslag van gisteren is een graadmeter voor het sentiment in Frankrijk, maar ook niet meer dan dat. De opkomst bij presidentsverkiezingen is normaal gesproken veel hoger dan bij regioverkiezingen. En de Fransen weten: de verantwoordelijkheden van regio’s zijn in het centralistisch geleide land beperkt.

„Bij regioverkiezingen kun je makkelijk je ongenoegen kenbaar maken”, zei een kiezer in Noord-Frankrijk vorige week. „In 2017 telt de uitslag echt.”