Adele bezit helende kracht

Arjen van Veelen schrijft wekelijks over een nieuwsfoto. Vandaag: Adele en lekker snotteren terwijl het eigenlijk gewoon goed gaat.

Still BBC

Van de liedjes van Adele moeten mensen soms een beetje huilen, ook als het eigenlijk best goed met ze gaat. Niet huilen als een sprinkler, maar pathetisch grienen om het lekker, zoals chocola eten omdat het regent.

Oppervlakkig gezien lijkt het een vrouwending. Er bestaan typische Adele-vrouwen. Ze waren duidelijk in beeld toen de BBC laatst een lookalikewedstrijd organiseerde. Negen Adele-imitatoren deden mee (acht vrouwen en een man). De meesten in zwart gekleed en een beetje mollig. De grap was dat de echte Adele ook meedeed. Ze stelde zich voor als ‘Jenny’ en deed alsof ze nerveus was. Charlie Chaplin deed eens mee aan een Charlie Chaplin-lookalikewedstrijd. Hij verloor, hij werd twintigste. Maar Adele leek zo op een doorsnee Adele-fan dat niemand doorhad wie ze was. Pas toen ze ging zingen, viel het kwartje. Adele was net als de rest, iets te dik, heel gewoon, maar met een stem die flats omver kan zingen.

Het mooie was dat de nep-Adeles zich niet vernederd voelden. Ze waren juist dolgelukkig. Ze hadden de hoofdprijs gewonnen: in aanwezigheid verkeren van de gewoonste speciale vrouw op aarde, de belichaming van bereikbare onbereikbaarheid.

Volgens The New York Times bestaat het kernpubliek van Adele inderdaad uit hoog opgeleide vrouwen tussen 25 en 44. Maar iedereen heeft wel een zwak voor Adele. Ook opa’s en oma’s. En veel mannen eveneens. Bijna niemand haat haar grondig (hooguit mensen die sowieso alles haten wat populair is, maar zelfs die vinden Skyfall denk ik een prima nummer).

Haar nieuwe album gaat over de tijd die voorbij vliegt, zei ze in een interview: „Het gaat over wat was, wat is en wat er geweest zou kunnen zijn”. Een breed thema. De popcriticus van The Washington Post vergeleek haar nieuwe album met een trui van kasjmier die je aantrekt om uit het raam te staren. En hij schreef: „Het is iets wat je krijgt voor Kerst van iemand die jou niet heel goed kent.”

Waarom is een smartlappenzangeres nu de belangrijkste artiest op aarde? Je hoort, naast de stem, allerlei verklaringen. Ze is geen Amy Winehouse, niemand neemt aanstoot aan haar. Ze is zelfs gestopt met roken en drinkt nog maar een glas per week sinds ze moeder is.

Ze is een rolmodel voor vrouwen, maar preekt niet. Ze bemoeit zich ook niet als een Bono tegen de wereld aan. Ze probeert niet eeuwig jong te blijven als Madonna. Sterker, ze is 27 en zingt nu al over de tijd toen ze nog jong was. Ze staat buiten de tijd. In de clip van Hello heeft ze zo’n antieke klaptelefoon. Ze zei in een interview met Rolling Stone ook dat ze de moderne muziek niet volgt.

Haar grootste controverse ging over Spotify. Sommige mensen, vooral journalisten geloof ik, vonden het stom dat je haar nieuwe album niet kon streamen. Maar de fans logenstraften dat. Honderdduizenden gingen naar de winkel om een compact disc te bemachtigen. Juist in de internettijd willen mensen iets tastbaars. Adele is een amulet.

Adele bezit helende kracht. Het Amerikaanse tv-programma Saturday Night Live maakte er een komische sketch over. Een familie is bij elkaar voor een Thanksgiving-etentje. Het gezellige samenzijn ontaardt steeds in politieke discussies. Over vluchtelingen, ISIS en politiegeweld. Steeds als er ruzie dreigt, zet iemand de nieuwe cd van Adele op. En dan zingt iedereen mee.

Internet zou de wereld versplinteren in een eindeloze reeks niches en bubbles. Nooit meer zouden we allemaal hetzelfde programma kijken. Toen kwam Adele die ons bijeenbracht. Ik denk dat Adele zo populair is omdat ze een eind maakt aan het taboe op verdrietig zijn als er eigenlijk niks aan de hand is.

Om de zoveel tijd vraagt deze krant aan Nederlanders hoe het nu echt met ze gaat. Dit weekend verschenen de resultaten van het ‘Buurtonderzoek 2015’. Deze keer zei bijna de helft van de ondervraagden dat het beter of zelfs veel beter met ze ging dan tien jaar terug. Slechts 6,5 procent vond het er (sterk) op achteruitgegaan. Tegelijk bleek de Nederlander onzeker en bang voor de toekomst. Onbestemde zorgen, waar met name de asielzoekers de schuld van krijgen – de „asielzoekerij”, zoals een van de geïnterviewden het zo mooi noemde, het klonk als aanstellerij. Een man zei: „Je merkt het in gesprekken met familie en vrienden. Ik hoor mezelf soms onverdraagzamer zijn dan ik mezelf altijd zag.”

Het klonk typisch als een land waar het goed mee gaat, maar dat soms een beetje onbestemd onbehagen ervaart. Kan gebeuren, niks om je voor te schamen. Het beste is om een compact disc van Adele op te zetten. To make you feel my love. En dan snotteren.

Gebeurt gelukkig al massaal. En de kaartjes voor haar concerten in Ziggo Dome worden verhandeld voor 700 euro, meldde de NOS. Zevenhonderd. Adele is weemoed voor mensen die het heel goed gaat.