Slimme mensen blijven het gezondst

illustraties cyprian koscielniak

Was de wereld maar zo eenvoudig als Bartels en Bos het voorstellen (Beloon gezond gedrag met een lagere zorgpremie, 2/12). Ze wijzen er terecht op dat 51 procent van de ziekten veroorzaakt wordt door omgevingsfactoren, maar vervolgens verwarren ze deze omgevingsfactoren met individueel gedrag of ‘leefstijl’.

Onderzoek laat zien dat inkomen en opleidingsniveau tot de belangrijkste determinanten van gezondheid behoren. Hoe lager je sociaal-economische status, hoe korter je levensverwachting en hoe meer chronische ziekten.

Een causaal verband is moeilijk te benoemen, maar stress, zwaardere arbeidsomstandigheden en vochtige woningen behoren in de hogere sociale kringen aanzienlijk minder tot de orde van de dag. Als sigaretten en alcohol stress wegnemen en gezonde voeding duurder is dan vet en suiker, valt er nog moeilijk te spreken van ‘vrije keuze’.

Willen we de zorgkosten drukken, dan moeten we die omgeving serieus nemen. Overheden, scholen en het bedrijfsleven hebben hierin een taak.

De voedselindustrie draagt bijvoorbeeld indirect bij aan hogere zorgkosten door de ongezonde producten die zij (goedkoop) op de markt brengen. Tegelijkertijd zijn het juist deze bedrijven die de kennis en capaciteit hebben om gezondere producten te ontwikkelen en consumenten te verleiden tot gezondere voeding. Alleen de individu straffen met een hogere premie is onrechtvaardig en ineffectief.

en Beatrijs Haverkamp Beide promoveren op ethische vragen rondom gezondheid aan de Wageningen University & Research Centre