Van Dam moet ritueel slachten toch toestaan

De behandeling van zijn eerste begroting verliep soepel voor staatssecretaris Van Dam. Ook al moest hij van mening veranderen.

Schapen in een slachthuis. Voor het islamitische Offerfeest worden dieren traditioneel onverdoofd geslacht. KOEN VAN WEEL/ANP

Als Tweede Kamerlid was hij in 2011 fervent aanhanger van een verbod op ritueel slachten. Maar vier jaar later, als staatssecretaris voor Landbouw en Natuurbeheer moet Martijn van Dam (PvdA) het slachten zonder verdoving via een ministerieel besluit toch gewoon regelen. En dat terwijl de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA), de dienst waar hij verantwoordelijk voor is, pal na zijn aantreden vorige maand met het advies kwam om ritueel slachten te verbieden. De reden: inspecteurs troffen bij controles veel misstanden aan.

Het was het enige moment in het twee dagen durende debat over zijn begroting dat nieuwkomer Van Dam het moeilijk had. Niet met de Tweede Kamer, maar met zichzelf. Want hij refereerde zelf aan de manier waarop hij daar als Kamerlid over dacht.

In 2011 stemde hij vóór een initiatiefwet van de Partij voor de Dieren waarin dat verbod was opgenomen, maar die sneuvelde vervolgens in de Eerste Kamer. Daar vond een meerderheid dat zo’n verbod strijdig was met de in de Grondwet opgenomen vrijheid van godsdienst. In een convenant zouden vervolgens afspraken gemaakt worden over het verzachten van lijden bij rituele slacht.

„Dat was 2012, het is nu 3,5 jaar later en er is nog steeds geen convenant” zei fractiewoordvoerder Marianne Thieme van de Partij voor de Dieren Van Dam gisteren. De gang van zaken is teleurstellend, gaf Van Dam toe. Hij verklaarde dat het convenant en de gemaakte afspraken begin volgend jaar naar de Tweede Kamer gaan.

In oktober had Van Dam van de Tweede Kamer een aantal weken respijt gekregen om zich in te werken in de portefeuille. Hij kwam tijdens het begrotingsdebat ook niet in de problemen. Een proefballonnetje van zijn eigen partij om het stunten met vlees, de kiloknallers in de supermarkten te verbieden, kon hij moeiteloos neutraliseren.

Geen verbod op kiloknaller

Ook Van Dam is tegen de kiloknaller: „Er wordt door supermarkten onverantwoord gestunt met vlees”, aldus Van Dam. „De boer betaalt de rekening en het dier is de pineut.” Maar een verbod op die kiloknallers wees hij af, net als zijn voorganger staatssecretaris Sharon Dijksma toen de ChristenUnie vorig jaar hetzelfde voorstelde en daar de steun van de PvdA niet voor kreeg. Volgens Van Dam is zo’n verbod nauwelijks te handhaven. „Je kunt veel willen regelen. Maar je kunt niet alles afdwingen.” Bovendien, zei hij, is het de vraag of het geld van zo’n verplichte prijsverhoging bij de boer terecht komt.

Een voorstel van D66 en de Partij voor de Dieren voor invoering van een landelijk keurmerk voor duurzaam voedsel wees hij eveneens af: „Het is niet aan de overheid om één keurmerk in te voeren. We kunnen het hooguit overzichtelijk maken.”

Van Dam had ook een serieuze waarschuwing aan de Kamer. Hij trof bij zijn aantreden een ontredderde Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit aan. De NVWA reorganiseert sinds 2013 en was volgens Dijksma op weg naar „een professionele en moderne handhaver”, zo schreef ze afgelopen juli nog. Maar de praktijk is volgens haar opvolger anders. Volgende week debatteert de Kamer weer over de NVWA.