Meneer Alzheimer

‘Ze zijn [inderdaad] oerlelijk, ma, die armen van jou. Dat gerimpelde vel, kijk dan, het lijkt wel een plastic broodzakkie.’ Het is een van de zinnen uit de bundel Ma, van Hugo Borst over zijn dementerende moeder. Mantelzorgers zouden, is het advies van Alzheimer Nederland, mee moeten gaan in de ‘veranderende belevingswereld van iemand met dementie’. Borst doet dat niet altijd, maar soms. Als zijn moeder denkt dat zijn vader nog leeft, zet hij dat liefdevol recht: haar man is al lang overleden. Hij vraagt zijn moeder nog eens te vertellen over hoe zijn ouders elkaar ontmoet hebben. Het werkt.

Dat het boek vorige week direct op nummer 1 van de CPNB bestsellerslijst binnenkwam, heeft te maken met de op het eerste gezicht dagelijkse benadering van wat er gebeurt met een dementerende moeder. Het is geen wetenschappelijke studie, het is geen folder die je meekrijgt van de arts. Het is een dagboek van een zoon die, samen met zijn broer en hun ega’s, de mantelzorger is van de moeder. Veel mensen zullen Borst dankbaar zijn dat hij de ziekte zo herkenbaar voor anderen beschrijft. In ieder verhaal verschijnt die ‘dominante eikel’ – meestal in niet meer dan één of twee alinea’s.

Ma is een verzameling columns die verschenen in het AD, aangevuld met andere verhalen die Borst over zijn moeder schreef. Op de vraag van een lezer of het wel sjiek is om over je moeder in het verpleeghuis te schrijven, antwoordt Borst dat hij vaker over zijn naasten schrijft. Hij heeft het erover gehad met zijn moeder – toen zij nog niet aan het dementeren was, maar wel de stukjes las die Borst over zijn dementerende tantes schreef. Want ‘Meneer Alzheimer’ bezocht niet alleen zijn moeder: ook zijn overgrootmoeder, zijn opa, zijn oma’s, zijn oom, vier tantes gingen zijn moeder voor.

Dát is dan ook de kracht en de eerlijkheid van de bundel: Borst beschrijft de aftakeling van zijn moeder, én laat zijn eigen angst doorschemeren: de erfelijkheid speelt hem parten, maar hopelijk krijgt die ‘nietsontziende struikrover’ hem nog lang niet te pakken.