Lichtkunst maakt de grachten nog mooier

Het centrum van Amsterdam is weer een paar weken het decor van lichtkunstwerken.

Talking Heads (Viktor Vicsek) Foto Frank Karssing

Van een sterrenhemel moet je het niet hebben, in de donkere Amsterdamse winternacht. Te veel lichtvervuiling. Het gebrek aan zon vullen we het liefst aan met zoveel mogelijk kunstmatig licht. In de vorm van winkelstraatversiering, kerstparafernalia, of: 38 lichtkunstwerken. Komende donderdag opent de wandelroute van het Amsterdam Light Festival.

In een ring om de Herengracht en bij elkaar geclusterd in de Weesperbuurt zijn de werken te zien. Om 17.00 uur ’s avonds gaan de lichten voor vier uur aan. Dus vind je op de Stopera ineens een projectie van stadsdichter Anna Enquist, geïnspireerd op de gedichten die je in de Parijse metro kunt lezen. En achter de Hermitage een tuin met vogels die oplichten als je langs ze loopt, van de Japanse kunstenaar Masamichi Shimada.

„Dit festival is in eerste instantie bedoeld voor de Amsterdammer, die als hij of zij ’s avonds na werk naar huis fietst, ziet hoe mooi de werken zijn”, zegt festivaldirecteur Raymond Borsboom. Toch lijkt de organisatie vooral te mikken op toerisme. Het festival ontstond vier jaar geleden op initiatief van de Amsterdamse rederijen; in de winter hadden ze minder klanten, sommige zelfs helemaal niet. Met het festival, dat naast de wandelroute ook uit een vaarroute bestaat, hopen ze dat meer mensen een kaartje kopen.

Ooit begonnen met één lichtkunstwerk op de Magere Brug is het Amsterdam Light Festival sindsdien alleen maar gegroeid. Dit jaar waren er 350 aanmeldingen van kunstenaars van over de hele wereld. 38 daarvan werden door een jury (onder leiding van lichtdesigner Rogier van der Heiden) geselecteerd.

Dit jaar werd er meer gelet op de weersbestendigheid. Borsboom: „Vorig jaar stormde het. Veel werken zijn toen kapotgegaan. Daarom letten we nu meer op de materialen van de kunst, en of het bestand is tegen kortsluiting.” Ook nieuw: sinds dit jaar koopt de festivalorganisatie elk werk, om dit vervolgens, na het festival, door te verkopen of te verhuren. Zo staan er binnenkort acht werken op een lichtfestival in Zweden. Borsboom: „Zo verdwijnen de werken niet in een depot, en verdienen we een deel van de investering terug.” Verder verdient de organisatie door sponsoren uit het toerisme, en dragen de rederijen 3,50 euro per verkocht kaartje voor de vaarroute af. Ook Amsterdammers helpen mee; sommige werken zijn via een stopcontact achter een keukenraampje aangesloten.

Hoe milieuvriendelijk is dat nou, zo’n stad vol licht? Borsboom: „We gebruiken LED-licht bij alle installaties. We hebben berekend dat het elektriciteitsverbruik op één avond van alle werken samen, gelijkstaat aan wat een theater voor één voorstelling gebruikt.”