Kamer geeft Dijksma de zegen en een bezem

Staatssecretaris Dijksma sprak gisteren met de Tweede Kamer over ProRail. De Kamer waardeert haar helderheid.

De meeste misstanden bij spoorbeheerder ProRail hebben te maken met slecht financieel beheer. Foto Peter Hilz, HH

Ik deel uw zorgen. Er is werk aan de winkel. En: Ik denk dat er nog meer problemen naar boven zullen komen.

Aldus staatssecretaris Sharon Dijksma (Infrastructuur en Milieu, PvdA) over de situatie bij spoorbeheerder ProRail. Gisteren debatteerde Dijksma voor het eerst met de Tweede Kamer over het lastigste onderwerp in haar portefeuille. En het zal niet het laatste debat over ProRail zijn.

Dijksma’s voorganger Wilma Mansveld struikelde eind oktober over het Fyra-rapport. Dat betrof goeddeels het falen van eerdere bewindspersonen. Veel lastiger was het voor Mansveld om greep te krijgen op het financieel beheer van ProRail en om de Kamer ervan te overtuigen dat ze de zaak onder controle had. In de slotfase van haar Haagse periode ging het bij Mansveld alleen nog maar over ProRail.

Wat dat vertrouwen van de Kamer betreft, is er al iets veranderd. Alle woordvoerders toonden zich gisteren verheugd over de ‘frisse wind’ die lijkt te waaien na het aantreden van Dijksma. Ze hebben vertrouwen in haar daadkracht en openheid. Schoonvegende bezems kwamen voorbij, net als de schone lei. Duidelijk is dat Dijksma’s presentatie in ieder geval helderder is dan die van Mansveld. Tekenend is het taalgebruik: waar Mansveld sprak over een ‘budgetspanning’ van 475 miljoen euro, koos Dijksma gisteren voor ‘potentieel tekort’.

Zij lijkt ook beter om te gaan met Pier Eringa, de dit voorjaar aangetreden president-directeur van ProRail. Waar Mansveld Eringa schoffeerde door hem publiekelijk de hand te weigeren na een debat, ziet Dijksma verwantschap: „Volgens mij is hij ook van het aanpakken. Dat schept een band.” En: „Eringa is hartstikke goed bezig”.

Dijksma en Eringa beschouwen zichzelf als puinruimers. Het gezond verstand moet terug op het spoor, zei Eringa deze week, toen hij voorstelde dat machinisten weer zelf een vastgelopen wissel moeten kunnen ‘krukken’; met een schop weer aan de gang krijgen. Nu moeten ze lang wachten op iemand van ProRail. Dijksma lijkt open te staan voor die no-nonsense-instelling.

Onderbesteding

Aanpakken is nodig bij ProRail. Bekend waren al aanbestedingsfouten, een dreigend miljoenentekort, budgetoverschrijdingen, betonrot op de hogesnelheidslijn en juridisch gesteggel over de gebruiksvergoeding. Vorige week kwam daar het probleem van de onderbesteding bij. ProRail besteedde de laatste vijf jaar gemiddeld 172 miljoen euro per jaar te weinig aan onderhoud. Dat speelt al sinds 2005, zei Dijksma gisteren.

Problemen met de infrastructuur zorgden vorig jaar voor bijna 33.000 uitgevallen treinritten, bleek deze week. En toch, legde Dijksma aan de Kamer uit, daalde het aantal storingen vorig jaar met 9 procent. Alleen de storingen door infraproblemen namen sterk toe. Dat ook nog bekend werd dat ProRail een bouwer van een project bij Vleuten in 2008 ten onrechte een voorschot van 9 miljoen euro heeft verstrekt, kreeg weinig aandacht. Wéér een financiële misstand bij ProRail, dat is nauwelijks nog nieuws.

Tussen de breed gedeelde onvrede over alle misstanden door kwam de Kamer met enkele concrete voorstellen. Dijksma weigerde in te gaan op de suggestie van de PVV om de raad van commissarissen te vervangen.

Ook de aanbeveling van de SP om de spoorwegen weer om te vormen tot een nutsbedrijf wees zij van de hand. D66 verwacht minstens 1 miljard aan inkomsten voor de staat uit het Volkswagen-schandaal en wil dat aan het spoor besteden. Dijksma noemde dat cadeau een surprise: mooi verpakt maar zonder inhoud. Dat geld is allerminst zeker.

Harde toezeggingen deed Dijksma niet. Begin volgend jaar verwacht zij afspraken met ProRail te kunnen maken over de aanpak van de financiële problemen.