Inzet F-16’s Syrië stap dichterbij

Minister Koenders ziet ‘gamechangers’, maar voorziet ook generatielange strijd.

F16's op de startbaan tijdens de internationale vliegoefening Frisian Flag in Leeuwarden. Foto ANP / Catrinus van der Veen

Het kabinet is weer een stap dichter bij het uitbreiden van de Nederlandse militaire acties tegen IS met bombardementen boven Syrië. Tegelijk wordt rekening gehouden met een zeer langdurige strijd die een hele generatie kan duren. In de Tweede Kamer noemde minister Bert Koenders (Buitenlandse Zaken, PvdA) IS „een octopus” die telkens weer opduikt. 

De Amerikanen hebben deze week Nederland en een aantal andere bondgenoten formeel verzocht de acties tegen IS te „intensiveren”. In de diplomatieke praktijk wordt een brief met een dergelijk verzoek niet geschreven als geen duidelijkheid bestaat over het antwoord. De verwachting is dan ook dat het kabinet nu snel een besluit zal nemen. Minister Hennis (Defensie, VVD) zei vanmorgen voorafgaand aan de wekelijkse vergadering van de ministerraad dat nog geen toezeggingen aan de Amerikanen zijn gedaan. 

Binnen de regeringscoalitie was de VVD altijd al voor bombardementen in Syrië. De PvdA was huiverig en legde de nadruk op een politieke oplossing van het conflict. Maar gisteravond zette buitenlandwoordvoerder Michiel Servaes van de PvdA de deur naar bombardementen verder open. Volgens hem is „effectiviteit” het kernwoord en dient er een „balans” te zijn tussen politieke en militaire acties. 

Minister Koenders had eerder in het debat gezegd dat er sprake is van een aantal „gamechangers” die hebben geleid tot een „nieuw weegmoment” om de militaire betrokkenheid in het gebied te intensiveren. Daartoe behoren onder meer de aanslagen in Parijs van twee weken geleden die hebben laten zien dat IS op steeds meer fronten actief is. Voorts noemde hij de Russische betrokkenheid bij het conflict.

Het kabinet staat volgens Koenders voor de afweging of Nederland als kleine speler nog iets kan toevoegen. Ook is van belang wat andere landen gaan doen. Het Britse parlement gaf woensdag toestemming voor uitbreiding van de bombardementen tot boven Syrië. Vanochtend ging een ruime meerderheid in de Bondsdag ermee akkoord dat Duitsland met verkenningsvliegtuigen en een fregat gaat deelnemen aan de strijd tegen IS in Syrië.

Koenders weersprak dat Nederland nu onvoldoende doet. „Ik ken geen relatief klein land dat zo actief is in de strijd tegen ISIS”, zei hij. Nederland is sinds vorig najaar met militairen aanwezig in Irak om met een coalitie van inmiddels 60 landen de Islamitische Staat terug te dringen. Deze groep staat onder Amerikaans commando. Aanvankelijk waren er zes Nederlandse F-16-gevechtstraaljagers om bombardementen in Irak tegen IS-strijders en opslagplaatsen uit te voeren. Dit aantal is sinds 1 oktober met twee verminderd. Er zijn in totaal 180 militairen bij betrokken. Daarnaast heeft Nederland nog 130 militaire trainers en adviseurs gestationeerd die Koerdische strijders opleiden.

Onlangs maakte minister Koenders bekend dat Nederland ook wapens naar de Koerdische strijders gaat sturen. Eerder was de materiële hulp beperkt tot helmen en scherfvesten. Toen Nederland vorig najaar besloot mee te doen aan de strijd tegen IS werden de acties beperkt tot Irak omdat dat land hierom had gevraagd. Voor Syrië bestond geen volkenrechtelijk mandaat. In juni dit jaar concludeerde het kabinet dat dit mandaat er nu wel is, omdat aangetoond is dat IS-strijders vanuit Syrië Irak binnenkomen.