Onderzoekscommissie: artistieke bevlogenheid kan niet zonder professionaliteit

Bij beeldende kunstinstelling de Appel in Amsterdam heeft het aan professionaliteit ontbroken, waardoor het tot een arbeidsconflict tussen het bestuur en directeur Lorenzo Benedetti heeft kunnen komen. Dat constateert een onderzoekscommissie onder leiding van Els Swaab die door de gemeente Amsterdam is ingesteld nadat het ontslag van Benedetti in september veel beroering had gewekt in de kunstwereld en kunstenaars en galeriehouders het bestuur tot aftreden hadden opgeroepen.

Gisteren bepaalde de kantonrechter in Amsterdam dat de arbeidsovereenkomst tussen de Appel en Benedetti moet worden ontbonden, omdat er een onoverbrugbaar verschil van inzicht is over de invulling van de functie. De commissie constateert op haar beurt dat er „niet één schuldige is aan te wijzen” en bij de partijen „geen sprake was van moedwil, eerder van onvermogen”. De crisis komt volgens Swaab en medecommissieleden Axel Rüger (directeur van Gogh Museum) en Hester Alberdingk Thijm (directeur bedrijfscollectie Akzo/Nobel) voort uit verschillende verwachtingen van de invulling van de functie, de werkwijze van Benedetti en het ontbreken van een formele organisatiestructuur.

Volgens hen heerst er bij de Appel een open, informele en soms zelfs vriendschappelijke werkcultuur, waardoor een formele structuur ontbreekt en er nauwelijks correctie op de werkvloer mogelijk is. De Appel moet dat veranderen en taakomschrijvingen en afspraken beter op papier zetten. De commissie acht het „in de tijden van nu” essentieel, dat culturele instellingen als de Appel op professionele wijze worden georganiseerd en geleid. „Dit niet ter verbetering van de publiekscijfers noch ter werving van meer inkomsten, maar om voor de artistieke ontwikkeling van deze organisatie zo veel mogelijk ruimte te creëren en deze zeker te stellen.” Maar ze constateren ook dat „kennelijk hier in de hedendaagse kunstwereld soms anders mee wordt omgegaan en het nog steeds gangbaar lijkt dat een artistiek directeur volledige vrijheid zou moeten genieten."

Ook roept de commissie op om representanten van de internationale hedendaagse kunstwereld, zoals een curator en een vooraanstaand kunstenaar, in het bestuur op te nemen.