Column

Lodewijk Asscher, soms net te handig

Tom-Jan Meeus (t.meeus@nrc.nl; @tomjanmeeus) schrijft op deze plaats een wisselcolumn met Jutta Chorus

Tom-Jan Meeus (t.meeus@nrc.nl; @tomjanmeeus) schrijft op deze plaats een wisselcolumn met Jutta Chorus

Het wonder van Lodewijk Asscher is dat hij nog geen politiek probleemgeval geworden is. Den Haag zit vol vileine logica: als een kabinet over de helft is, wordt bijna elke vicepremier door de coalitiepartner gegrild. Daar doet die partij dan gewichtig over, maar het oogmerk is overzichtelijk: de zwakke pakken. Die vicepremier kan geen kant op. Hij bemiddelt eindeloos tussen eigen partij en coalitie. De premier stijgt boven de partijen uit. En de vicepremier zit gevangen in de antieke symboliek van het bestuur: compromissentaal en andere ondoorgrondelijkheid.

Zodoende gaan bijna alle vicepremiers aan het einde van een kabinetsperiode door de zijdeur af. Sinds 1973 schopten slechts twee vicepremiers (Van Agt, 1977; Kok, 1994) het tot premier. 

Nu is Lodewijk Asscher een geval apart. Hoffelijk in openbare optredens, hard in onderhandelingen binnenskamers. Niet het type dat weekhartig wordt als het compromis binnen handbereik is. Iemand die juist dan onbuigzaam is. Een politicus die onderling meer bewondering dan genegenheid oogst.

En: handige jongen. In de ogen van collega’s soms net te handig. Het bleek nadat begin deze week, Asschers begroting stond op de agenda, de VVD de aanval op hem opende. „Het is gewoon onvoldoende”, zei Kamerlid Anne Mulder maandag in De Telegraaf.

De uitspraak kwam die maandag voorbij in het besloten coalitieoverleg. ’s Avonds zat Asscher in Pauw. Hem werd naar dat coalitieoverleg gevraagd, Zijlstra had volgens Asscher gezegd: „Dat ‘onvoldoende’, dat was misschien een beetje overdreven.”

Naar ik opving, viel dit in niet erg goede aarde bij Zijlstra. Citeren uit intern coalitieoverleg, dat doe je niet. Dus toen ik Zijlstra er gisteren op aansprak, zei hij afgemeten: „Het is gebruikelijk dat er over het coalitieberaad niets gezegd wordt.” Het ging verder. Zijlstra had óók geen afstand genomen van de woorden van zijn fractiewoordvoerder: „Net als hij vind ik dat Asscher onvoldoende resultaten boekt”, zei Zijlstra me.

De begrotingsbehandeling ging gisteravond door, en VVD’er Mulder had het moeilijk: een minister een onvoldoende voor zijn resultaten geven en hem laten zitten, is nu eenmaal lastig te verdedigen.

Maar dit was dus niet het hele verhaal. Asscher wist de VVD óók te pareren door, heel handig, en volgens de coalitiepartner onjuist, uit het coalitieberaad te klappen. Het soort handigheidje dat in Den Haag onthouden wordt.