Is Mark Zuckerberg de nieuwe Bill Gates?

Foto EPA

Facebook-oprichter Mark Zuckerberg en zijn vrouw Priscilla Chan zijn plots een van de grootste filantropenkoppels ooit. De twee gaan in de loop van hun leven 99 procent van hun vermogen -  nu 42,5 miljard euro waard - weggeven aan goede doelen. Hun missie? “Het menselijk potentieel vooruit helpen, en het promoten van gelijkheid.”

Priscilla and I are so happy to welcome our daughter Max into this world!For her birth, we wrote a letter to her about…

Posted by Mark Zuckerberg on dinsdag 1 december 2015

Een tech-miljardair die samen met zijn vrouw een enorm liefdadigheidsfonds opricht: dat hebben we eerder gezien. Microsoft-oprichter Bill Gates kondigde eerder aan in de loop van zijn leven 95 procent van zijn vermogen weg te geven aan goede doelen. Met zijn vrouw Melinda bestiert hij daarvoor sinds 2000 de Bill & Melinda Gates Foundation, dat miljarden investeert in onder meer het bestrijden van ziektes en honger in ontwikkelingslanden.

Zuckerberg heeft in het verleden vaak Bill Gates aangehaald als zijn grote voorbeeld; daarmee is de vergelijking tussen de twee nog sneller gemaakt. Maar toch zijn er ook grote verschillen tussen hun initiatieven. Die hebben met name te maken met de rechtsvorm.

Waar zou jij je 42,5 miljard euro - als je die had - aan schenken? Mail naar opinie@nrc.nl, maximaal 100 woorden. De beste reacties verschijnen op nrc.nl en in NRC.

Handig voor eigen gewin

Het Chan Zuckerberg Initiative is, anders dan de Bill & Melinda Gates Foundation, geen liefdadigheidsfonds. Het is juridisch gestructureerd als een zogeheten Limited Liability Company (LLC); een rechtsvorm waarmee je ook investeringen kunt doen die winstgevend zijn. Critici stonden dan ook al meteen klaar: gaat Zuckerberg het initiatief niet gewoon gebruiken voor eigen gewin? In een reactie op vragen hierover zei Facebook dat eventuele winst wordt gebruikt om de “missie van de stichting voort te zetten”.

De Bill & Melinda Gates Foundation daarentegen heeft geen winstoogmerk en is bovendien opgesplitst in twee aparte delen: een stichting en een trust. De trust beheert het gedoneerde vermogen (momenteel 41,3 miljard dollar) en zorgt ervoor dat de stichting over voldoende middelen beschikt. De stichting op haar beurt gebruikt die middelen om projecten en programma’s (zoals het ontwikkelen van vaccinaties tegen malaria) te steunen door middel van schenkingen, investeringen, bankgaranties en leningen. Tot nu toe schonk het zo ruim 34,5 miljard dollar.

De Gates hebben daarbij als een soort supercommissaris een adviserende en toezichthoudende rol, voor toekenningen is er een dagelijks bestuur. Zij staan daarmee dus wat meer op afstand dan Zuckerberg en Chan, die volgens documenten van beurswaakhond SEC wel directe zeggenschap behouden over het vermogen van de stichting.

Lobbyen voor nieuwe wetgeving

Wat mogelijk meespeelt, speculeren Amerikaanse media, is dat Zuckerberg lessen heeft getrokken uit een eerder mislukt filantropisch avontuur.  In 2010 schonk hij 100 miljoen dollar aan een scholenproject in New Jersey, geld dat voor een belangrijk deel niet goed terecht kwam.

Een LLC geeft de bestuurder meer directe zeggenschap over de besteding van het geld dan sommige andere rechtsvormen. Daarmee houdt Zuckerberg de touwtjes stevig in handen. Middels een LLC kan de Facebook-oprichter bovendien dingen doen die stichtingen volgens de Amerikaanse belastingwetgeving niet mogen, schrijft The New York Times. Zoals: lobbyen voor nieuwe wetgeving.

Zuckerberg is al langer een prominente lobbyist voor soepeler immigratieregels bijvoorbeeld, met name om het technologiebedrijven makkelijker te maken buitenlandse werknemers aan te nemen. Met het Chan Zuckerberg Initiative als LLC heeft hij nu ook daarvoor een bruikbaar instrument in handen.