Fiscaal akkoord lonkt in senaat, via hogere gemeentebelastingen

Het kabinet werkt in stilte met D66 en CDA aan een akkoord om het belastingplan te redden.

D66-leider Pechtold en CDA-leider Buma zijn cruciaal bij het lonkende akkoord over het Belastingplan. Foto ANP / Bart Maat

Om het belastingplan te redden werkt het kabinet achter de schermen aan een oplossing met D66 en CDA. De gehoopte deal concentreert zich op een verschuiving van belastingen op arbeid naar de gemeentenbelastingen ter waarde van zo’n 4 miljard euro. Dit is een oude wens van D66 die ook door senatoren van het CDA kan worden aanvaard. Dat blijkt uit gesprekken met betrokkenen.  

Over minder dan twee weken debatteert de Eerste Kamer over het Belastingplan 2016. De lastenverlaging van 5 miljard euro dreigt te sneuvelen, omdat in de Tweede Kamer naast de coalitiepartijen alleen het CDA instemde. Als alle senatoren stemmen zoals hun partijgenoten, komt staatssecretaris Eric Wiebes (Financiën, VVD) in de senaat vijf zetels te kort.

Eerdere pogingen vruchteloos

Het CDA probeerde eerder met ChristenUnie en SGP voor een meerderheid te zorgen, maar hun gezamenlijke roep om extra geld voor eenverdienersgezinnen bleek onaanvaardbaar voor de coalitie.

Ook een afspraak met D66 ketste af, maar daartoe wordt nu een nieuwe poging ondernomen. Premier Mark Rutte probeerde D66-leider Alexander Pechtold vorige week voor het belastingplan te winnen tijdens een informeel etentje. Een eventuele afspraak met de christelijke partijen lijkt alleen nog mogelijk als D66 en CDA er niet uitkomen.

De variant met lokale belastingen ligt inhoudelijk voor de hand. Twee cruciale senatoren, Alexander Rinnooy Kan (D66) en Marnix van Rij (CDA), publiceerden begin juni – vlak voor zij tot de senaat toetraden – een rapport met precies dit advies: geef gemeenten meer fiscale autonomie. Het rapport was in opdracht van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), dat toen nog onder leiding stond van Annemarie Jorritsma – de huidige fractievoorzitter van de VVD in de senaat. Het CDA was in de Tweede Kamer tegen de decentralisatie van belastingen. Van Rij en andere senatoren zien wel nadelen, maar zijn bereid dit plan te steunen als dat betekent dat de lastenverlichting gered is.

Partijleiders houden druk op kabinet

Voor een definitief akkoord is de goedkeuring van partijleiders Sybrand van Haersma Buma (CDA) en Alexander Pechtold (D66) nodig. Zij houden de druk op het kabinet door in elk geval nu nog niet hun zegen eraan te geven – die onzekerheid kan nog tot en met het senaatsdebat duren. Pechtold had in de Tweede Kamer geen genoegen genomen met alleen deze belastinghervorming. Hij vroeg ook om vergroening en meer lastenverlichting op arbeid. Het CDA stemde niet in met concessies die het kabinet aan D66 wilde doen, waardoor een deal toen afketste.

De verschuiving van lasten naar gemeenten zou, zo becijferde het CPB, zeker 15.000 banen kunnen opleveren. Bovendien zou dit de lokale economie en autonomie kunnen verstevigen. De uitwerking is ingewikkeld en kan pas in de loop van volgend jaar tot wetgeving leiden en ingaan na de volgende gemeenteraadsverkiezingen in 2019. Maar voor het kabinet zou het een ideale uitweg zijn. Er hoeft dan niet met een wetswijziging (een novelle) gesleuteld te worden aan de lastenverlichting voor volgend jaar. Met een motie in de senaat zou D66 de belastinghervorming kunnen afdwingen. Mits het CDA meedoet.

Lees ook het achtergrondverhaal: D66 moet lastenverlichting redden