‘Ster verdiende in 50 jaar 7 miljard euro voor de publieke omroep’

Dat zei de directeur van de Ster.

De aanleiding

„Hé! Dombo!” Vorige week werd de Gouden Loeki Aller Tijden toegekend aan de commercial met het jongetje dat zijn laatste Rolo niet aan een olifant gunt, en die daar jaren later voor betaalt met een pets op zijn neus. De uitreiking was een initiatief van de Ster, de stichting die de reclame verzorgt voor alle tv-netten, radiozenders en websites van de publieke omroep, en die vijftig jaar bestaat.

De bekendmaking werd niet op tv uitgezonden, maar twitteraars in de zaal tekenden een opmerkelijk feitje op uit de mond van algemeen directeur Arian Buurman: de Ster heeft in de halve eeuw die ze bestaat 7 miljard euro verdiend voor de publieke omroep. Buurman retweette die avond zelf twee tweets waarin dat stond. Maar klopt het wel?

Waar is het op gebaseerd?

Het échte vijftigjarige bestaan van de Ster was al op 25 augustus. In het persbericht van die dag drukte de stichting haar jubileum uit in een rijtje cijfers. Zo had het allereerste reclameblok, van 2 januari 1967, zeven commercials. Er zijn twintig Gouden Loeki’s uitgedeeld en er zijn grofweg 150.000 verschillende reclamefilmpjes te zien geweest. En: er was „een bijdrage aan de mediabegroting van in totaal 7 miljard euro”.

En, klopt het?

Om tot dat bedrag te komen, laat een woordvoerder weten, zijn gewoonweg alle jaarrekeningen sinds de oprichting uit de kast gepakt. Elk jaar maakt de Ster het geld dat wordt verdiend aan adverteerders, verminderd met de kosten van het runnen van de stichting, over aan het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. In 1967, het eerste jaar dat er reclameblokken bestonden (toen nog alleen voor en na de journaals), was dat 44 miljoen gulden. In 2014, het laatste jaar dat meetelde, was het 218 miljoen euro. Alle guldenbedragen van voor 2002 zijn omgerekend naar euro’s.

Voilà: 7 miljard.

Er is geen reden om aan die rekensom te twijfelen. Maar er is ook nog het tweede deel van de bewering. Ging het geld linea recta naar de publieke omroep?

Nee. Het geld is, zoals in augustus in het persbericht stond, aan het ministerie van OCW overgemaakt ten behoeve van de mediabegroting. De mediabegroting bestaat uit de reclame-inkomsten aangevuld met wat het Rijk bijdraagt. Het totaalbedrag wordt gebruikt voor het bekostigen van de publieke omroep, maar dat is niet het enige. Zo gaat er het komende jaar ook geld uit dat potje naar, onder meer, het Nederlands Instituut voor Beeld & Geluid, het Mediafonds, het Stimuleringsfonds voor de Pers en het Commissariaat voor de Media.

De publieke omroep krijgt wel veruit het meest. Een schatting over vijftig jaar is lastig te maken, maar vorig jaar, toen de Ster dus 218 miljoen euro ophaalde, ging 78 procent van de mediabegroting naar de publieke omroep.

Conclusie

De Ster had het bij het rechte eind toen eind augustus werd gesteld dat in haar bestaan 7 miljard euro was bijgedragen aan de mediabegroting. De bewering van vorige week bij de uitreiking van de Gouden Loeki Aller Tijden, dat die 7 miljard euro door de stichting verdiend was voor de publieke omroep, is echter te kort door de bocht. Er zijn meer partijen die geld krijgen uit de mediabegroting, dus niet alles van dat bedrag – in 2014 naar schatting 78 procent – kwam terecht bij de publieke omroep. Daarom beoordelen we de bewering als grotendeels waar.

Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wilt zien? Mail nextcheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nextcheckt

    • Peter Zantingh