Harige dieren nuttig voor tech

Onderzoekers analyseerden de hoeveelheid haar van 27 dieren om nieuwe schoonmaak-technieken te ontwikkelen.

Vlinders hebben 10 miljard haartjes Foto IStock

Hoe krijg je het beste een robot schoon? Natuurlijk: met een sopje! Maar zou je een robot ook zo kunnen instrueren dat hij zichzelf kan reinigen? Dat vroegen onderzoekers van het Amerikaanse Georgia Institute of Technology zich af. Ze besloten ter inspiratie een kijkje te nemen in de dierenwereld, meer bepaald naar hoe dieren met veel haar zichzelf schoonhouden. Want veel haar betekent niet alleen lastig schoonmaken, al dat haar trekt ook meer vuil aan dan wanneer er sprake is van een glad oppervlak.

Bij 27 zoogdieren en insecten werd om te beginnen geanalyseerd hoeveel haar ze hebben. Een eekhoorn blijkt bijvoorbeeld over 3 miljoen haren te kunnen beschikken, een vlinder moet zelfs 10 miljard haartjes verzorgen! „Bij dieren is de haargroei waarschijnlijk zo ontwikkeld om warm te kunnen blijven”, vertelt één van de onderzoeksleiders David Hu. „Maar meer haar betekent een gebied met groter oppervlak dat vuil, stof en stuifmeel kan vangen.”

Vervolgens bekeken de onderzoekers op welke manier de dieren al dat haar schoonhouden. Ze blijken er zeer verschillende methodes op na te houden. Honden schudden bijvoorbeeld water en vuil van hun rug, bijen beschikken over een soort borsteltjes om stuifmeel van hun ogen en lichamen te verwijderen en fruitvliegjes gebruiken hun haar als katapult om met enorme versnellingen het vuil weg te slingeren.

Maar er zijn ook dieren die duurzame, efficiëntere schoonmaaktechnieken hanteren. Ze maken gebruik van de aanwezige energie in de omgeving; ze gebruiken bijvoorbeeld hun wimpers om vuildeeltjes van hun ogen te verwijderen, of hebben scherpe punten op hun vleugels om bacteriën te bestrijden.

Met name deze laatste technieken zijn interessant voor de onderzoekers. „Als we begrijpen hoe biologische systemen, zoals wimpers, in wisselwerking met de omgeving helpen om vervuiling te voorkomen, kan dat een inspiratie zijn”, aldus Hu. „Bijvoorbeeld voor het bedenken van oplossingen om gevoelige apparatuur vrij van stof en vuil te houden.” De volgende stap in het onderzoek is dus lessen uit het dierenrijk te concretiseren in energie-efficiënte maatregelen voor onder meer het schoonhouden van onbemande vliegtuigjes, ruimtevaartapparaten en sensoren.