Deze Nederlander ontwerpt de belangrijkste kunstbeurzen ter wereld

Nederlander Tom Postma ontwierp Art Basel Miami Beach, de belangrijkste Amerikaanse kunstbeurs, die morgen opent. “Eigenlijk zijn de grootste beurzen een soort steden, zoveel mensen komen erop af.”

Mark Niedermann

Een door hem ontworpen ruimte is vanaf morgen het centrum van de internationale kunstwereld. 70.000 bezoekers (en celebrities) zullen door zijn hal lopen, er zal voor miljarden aan kunst worden verkocht. Nederlander Tom Postma (1952) ontwerpt de belangrijkste kunstbeurzen ter wereld. Zo ook Art Basel Miami Beach, de belangrijkste Amerikaanse kunstbeurs, die morgen opent. 250 galeries tonen het werk van 4.000 kunstenaars.

Hoe doe je dat, een kunstbeurs ontwerpen?
“Eigenlijk zijn de grootste beurzen een soort steden, zoveel mensen komen erop af. Daarom begin je met een stedenbouwkundig plan, een plattegrond. Daar doen we een half jaar over. Bij een goede plattegrond wordt de bezoeker zonder dat hij zich er bewust van is langs alle stands geleid. Ook langs die ene helemaal achterin de hoek. Dit bereik ik door ritmisch te ontwerpen: veel afwisseling. Af en toe een rustpunt, een plein, een zitplek, een café, een VIP lounge.”

“Een ander uitgangspunt is: never try to compete with the art. Onze ontwerpen zijn neutraal, met witte wanden, en licht dat de kunstwerken zo goed mogelijk presenteert.”

Voor Art Basel Miami Beach kregen Postma en zijn team anderhalve week opbouwtijd. 750 man toverden de 150.000 vierkante meter van het Miami Beach Convention Center om tot een enorme expositieruimte. “Het moet heel snel gebeuren, maar er daarna uitzien alsof het er altijd al staat.”


Dat klinkt als een kostbare operatie. Wat is je budget?
“Dat kan ik niet zeggen. De concurrentie wil dat namelijk ook heel graag weten. Wij worden met argusogen gevolgd, omdat alle architectenbureaus dit willen doen. Natuurlijk maken we winst, maar rijk word je er niet van. Je kunt er leuk van leven.”

Postma begon als beeldend kunstenaar, met hier en daar wat architectonische uitstapjes. Tot hij steeds vaker werd gevraagd voor het ontwerpen van kunstgerelateerde ruimtes. In 2001 begon hij als ontwerper van TEFAF in Maastricht. Ook ontwerpt hij Art Rotterdam, dat in februari opent. Inmiddels heeft hij zestien man in dienst.

Hoe maakte je de overstap naar de internationale kunstwereld?
“Op een gegeven moment had TEFAF een editie in Basel. Daar liep de belangrijkste directeur rond, Sam Keller. Hij zag wat ik deed en vroeg me voor Art Basel Miami Beach, waarvan de eerste editie in 2001 zou plaatsvinden. Miami was toen nog een lazy latin town. Door 11 september ging die eerste editie niet door, en kon ik het jaar daarop extra groot uitpakken. Sindsdien ontwerp ik het elk jaar, en doe ik ook Art Basel Hong Kong. Nu is Miami booming, met dertig andere kunstbeurzen rond de hoofdbeurs. Het hele vliegveld staat vol met privéjets.”


Niet alleen in Miami, maar in de hele kunstwereld gaat steeds meer geld om. Een slechte ontwikkeling?
“Persoonlijk zeg ik: dat is niet leuk. Iets wat je met veel integriteit in de krochten van je atelier hebt gemaakt is nu opeens heel veel waard. Dan verandert de dynamiek: het gaat over geld en niet over kunst. Toch ben ik in deze wereld gegroeid. Als ik de nacht voor de opening over de beurs loop denk ik: dit is waanzinnig. Het is als een museum met de meest hedendaagse kunst, en alles is te koop. Het is treurig dat sommige mensen kunst zien als een statussymbool. Maar het is wel mooi te zien dat deze topwerken, duurder dan de duurste sportauto, door mensen zijn gemaakt.Dat betekent dat persoonlijke dingen nog altijd de meeste waarde hebben.”

De plattegrond van Art Basel Miami Beach 2015, getekend door Tom Postma. De bezoekers komen via het zuiden naar binnen. Oranje zijn de galeriestands. Het witte vlak in het midden is het hoofdplein. De details op de kaart ontbreken omdat deze volgens Postma concurrentiegevoelige informatie bevatten.

Plattegrond Art Basel Miami Beach 2015