Column

Wat ze niet zeggen over uw zorgpolis

Eerst kwam de wet dat u zelf uw zorgverzekeraar moest kiezen. Dat was in 2006. Kiezen in alle vrijheid, maar u moest het wel dóén. Dezer dagen moet u voor uw ziektekostenpolis 2016 weer uw keuze maken. Na de invoering in 2006 bleek al snel: een wet maken is niet hetzelfde als de wet uitvoeren. Wat te doen met mensen die hun verplichte zorgpremie niet betalen, om wat voor reden dan ook? Het begon met de Wet versterken incasso (2007) om te voorkomen dat verzekerden met een betalingsachterstand direct uit de basisverzekering werden gezet. Dat bood onvoldoende soelaas. Daarna volgde de Wet structurele maatregelen wanbetalers zorgverzekering (2009). Die is gevolgd door de Wet verbetering wanbetalersmaatregelen. Die wordt vandaag als hamerstuk door de Eerste Kamer aangenomen.

In het beleidsjargon heet dit escalatie. Je hebt een maatregel, je hebt mensen die zich daar niet aan houden en dan komt er meer controle, meer maatregelen, meer controle, meer maatregelen etc.

Noem het aantal wanbetalers in de zorgverzekering gerust een stuwmeer. Een ijsberg. Noem het een bron van werkgelegenheid omdat er een kleine industrie is ontstaan om mensen te helpen, te straffen en weer op het rechte pad te krijgen. Maar noem het in elk geval een last die blijft drukken en drukken.

Per eind 2014 was 1 op de 45 volwassen Nederlanders een wanbetaler in de zorgverzekering, meldde het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) onlangs. In een volle bus is dat één passagier. Volgens een andere reeks getallen, van het ministerie van Volksgezondheid, waren er eind juni van dit jaar 333.751 wanbetalers. Dat zijn zeker zes tot de nok toe gevulde Amsterdam Arena’s.

Naar wanbetalingen heeft het ministerie inmiddels uitputtend onderzoek laten doen. Dat is onderdeel van de kleine industrie die daaromheen is ontstaan.

Wat wilt u weten? Roept u maar. Bijvoorbeeld: wat is de herkomst van de wanbetalers? Van autochtonen is het 1,5 procent, van de allochtonen 5 procent.

Waar wonen de meeste wanbetalers? Rotterdam: 27.100. Amsterdam 24.910. Den Haag 17.500. Almere 5.700.

En in verhouding tot het totaal aantal inwoners? Rotterdam. Heerlen. Schiedam. Kerkrade.

Wanbetalers naar leeftijd? Je ziet een piek bij mensen tussen 25 en 35 jaar.

Wat kost het? De uitvoeringskosten van de verschillende regelingen die wanbetaling moeten beteugelen waren bijna 25 miljoen euro in 2014. In de afgelopen jaren tot en met juni 2015 is bijna 225 miljoen euro afgeboekt op zorgpremies die nooit meer betaald zullen worden. Deze afboekingen worden stilletjes opgebracht door de belasting- en zorgpremiebetalers.

Is er nog hoop? Ik heb er een hard hoofd in. Eind juni was het totaal van openstaande onbetaalde zorgpremies 1.013.963.000 euro. De industrie ter voorkoming van nieuwe wanbetalers (gemeentelijk ingrijpen, schuldhulpverlening, rechtstreeks actie door zorgverzekeraars) draait op volle toeren. De overheid wordt steeds meer bevoogdend. Dat is de keerzijde van de wettelijke verplichte keuzevrijheid én de politieke beslissing dat iedereen verzekerd is, of -ie nu heeft betaald of niet. Als u straks uw keuze heeft gemaakt voor een nieuwe, misschien goedkopere zorgpolis in 2016, dan draagt u indirect ook bij aan de kosten van de wanbetalers.