Verzekeren? Zandzakken voor de deur

Verzekeraars moeten meer kapitaal hebben. Delta Lloyd mikt op 1 miljard euro extra. Wat is er mis in de sector?

Illustratie Stella Smienk

Het lijkt wel de omgekeerde wereld. Wat doen verzekeringsmaatschappijen, zoals Delta Lloyd? Zij verzekeren hun klanten tegen de gevolgen van schade of een inkomenstekort na hun pensioen. Maar nu moeten beleggers Delta Lloyd zélf verzekeren. Verzekeren van extra kapitaal om te voldoen aan hogere eisen van de internationale toezichthouders, vanwege de gestegen risico’s in de verzekeringssector.

Gisteren kondigde Delta Lloyd een drieluik van maatregelen aan om zijn kapitaalpositie op korte termijn te versterken. De verzekeraar gaat kopers zoeken voor het pakket van 30 procent van de aandelen in de bank Van Lanschot. Ook wordt over 2015 geen slotdividend uitgekeerd. Verder geeft het concern (3,9 miljard euro premie-inkomsten, bijna 5.000 fulltimewerknemers) voor 1 miljard euro nieuwe aandelen uit.

Vóór de aankondiging was Delta Lloyd 1,7 miljard euro waard op de beurs. Daar moet eind februari 2016 nog eens dat miljard bijkomen.

Je kunt daar op twee manieren naar kijken. Kennelijk kampt Delta Lloyd niet met een acuut financieel tekort. Men heeft nog een maand of drie om het kapitaal aan te boren. Maar de tijd dringt wel degelijk: op 1 januari worden nieuwe regels voor de kapitaalpositie van verzekeraars van kracht. In het internationale jargon heet dat Solvency II.

Deze nieuwe regels, en dan met name de juiste becijfering van de benodigde hoeveelheid kapitaal, teisteren de nachtrust van bestuurders en beleggers in verzekeringsaandelen. Hoeveel extra kapitaal is nodig? Hoe moet dat slagen? Kan het bedrijf nog wel zelfstandig doorgaan? Of moet de onderneming zich discreet te koop zetten? Of dwingt de toezichthoudende Nederlandsche Bank dat af?

Pas op, gevaarlijke rente

Het drieluik van maatregelen van Delta Lloyd is een opluchting voor de klanten, maar ook voor De Nederlandsche Bank. De toezichthouder op banken en verzekeraars heeft de problemen bij de banken na het uitbreken van de kredietcrisis (2008) vaardig opgelost.

Nu zijn de verzekeraars een hoofdpijndossier. „De verzekeringssector staat voor grote uitdagingen”, schreef minister van Financiën Dijsselbloem (PvdA) vrijdag aan de Kamer. Hij kondigde de verkoop aan van de eerste tranche aandelen van verzekeraar ASR, die in staatshanden is.

Anderen zijn minder onderkoeld in hun oordeel. Het motto onder experts is: verzekeraars zijn de nieuwe banken. De winstgevendheid van hun bedrijfsactiviteiten kalft aan alle kanten af. Consumenten zijn kopschuw na het woekerpolisschandaal. De rente is als gevolg van de uitbundige geldpolitiek van de Europese Centrale Bank zo krankzinnig laag, dat verzekeraars de grootste moeite hebben om de rendementen te realiseren die zij sommige klanten beloofd hebben.

De Nederlandsche Bank kwalificeerde de risico’s rond verzekeraars minder dan twee maanden geleden als acuut. Hier geldt verhoogde dijkbewaking en vul de zandzakken. De afgelopen maanden zijn verschillende kleinere verzekeraars al verkocht aan kapitaalkrachtiger concurrenten. Ook het staken van de verkoop van nieuwe polissen in sommige verliesgevende segmenten is een optie.

De ervaringen van minister Dijsselbloem als eigenaar van verzekeraar Vivat (voorheen Reaal) zijn exemplarisch. Hij kon ook na lang zoeken maar één koper vinden: de hier onbekende Chinese verzekeraar Anbang. Aanvankelijk dacht hij 150 miljoen euro te krijgen voor de aandelen Vivat, naast de afspraak dat Anbang extra kapitaal zou storten om de reserves van Vivat op het vereiste peil van Solvency II te brengen. Maar dat viel enorm tegen. Hij kreeg slechts 1,00 euro voor het hele Vivat-pakket, al stortte Anbang wel 1,35 miljard extra kapitaal.

Iemand het bord ‘Te Koop’ gezien?

Voor de vernieuwde Delta Lloyd-top zijn de maatregelen om extra kapitaal aan te boren ook een lesje in nederigheid. In augustus verloor het bedrijf een unieke rechtszaak tegen DNB, die Delta Lloyd met een recordboete van bijna 23 miljoen euro had bestraft voor geniepig financieel beleid in de zomer van 2012. Financieel toezichthouder AFM volgde met een boete van 750.000 euro. Daarop vertrok president-commissaris Jean Frijns. De bestuurstop was eerder al uitgedund.

In maart heeft Delta Lloyd ook al op kleinere schaal nieuwe aandelen geplaatst. Dat gebeurde tegen een koers van 17 euro per aandeel. Gisteren zakte de koers 10 procent naar minder dan 7 euro. Vanochtend volgde geen serieus herstel. Het verschil tussen de koers in maart en nu zit ’m in de angst onder beleggers voor de gevolgen van de ultralage rente én voor aandelenemissies als die van een miljard.

De koersval laat zien dat beleggers al bang waren voor zo’n mammoetemissie. Maar in de branche speelt nog een andere trend: schaalvergroting door fusies en overnames. In zijn brief aan de Kamer over ASR noemt Dijsselbloem die consolidatie ook als mogelijk gevolg van de tegenspoed in de sector: men kruipt bij elkaar.

Delta Lloyd zal niet het eerste bedrijf zijn met een informele tweesporenstrategie: het kapitaal om te overleven is geregeld, maar de koersval is ook van dien aard dat het rekening zal houden met een overnamebod.