‘Tering, ik ben 50 en nu zit ik hier zo’

In de extra beveiligde rechtbank op Schiphol sprak gisteren zus Astrid Holleeder in het liquidatieproces. „Als hij me kon gebruiken, kwam hij langs.”

Aan het einde van de dag breekt er iets bij Astrid Holleeder. Waar ze eerder op de dag haar emoties onder controle had, laat ze tegen een uur of vier haar tranen de vrije loop. „Hij accepteert het niet dat ik hem achter de deur zet”, zegt ze over haar broer Willem. „Hij gaat me op alle manieren kapot proberen te maken. Maar dat kan niet meer”, zegt ze huilend. „Ik ben alles al kwijt.”

De rauwe emotie is tastbaar, ook voor het publiek in de rechtbank op Schiphol dat Astrid Holleeder niet kan zien en het moet doen met haar stem. Toen het eerder op de dag ging over de moord op haar zwager Cor van Hout had ze het ook moeilijk gehad. Maar nu is de vastberadenheid in haar stem even verdwenen. „Tering. Ik ben vijftig jaar en nu zit ik hier zo.”

Formeel stond het getuigenverhoor van Astrid niet in het teken van haar broer. In het grote liquidatieproces Passage is Willem Holleeder immers geen verdachte. Daarom moest het verhoor van Astrid gaan over de relatie die Willem Holleeder had met de andere hoofdverdachten in het liquidatieproces: Dino S., Jesse R. en de kroongetuigen Fred R. en Peter la S.

In de praktijk ging het toch vooral over Willem Holleeder. Of zoals de voorzitter van het hof hem aan het begin omschreef: „De man wiens naam heel lang niet genoemd mocht worden.”

Geen vragen

Daarmee verwees de voorzitter naar de woorden van Peter la S., de kroongetuige waarmee deze megazaak ooit begon. Uit angst voor Holleeder bedong La S. dat zijn verklaringen over Holleeder zouden worden weggelaten. Een juridische doodzonde die grote gevolgen kreeg toen Peter la S. in 2011 plotseling begon te vertellen over Holleeder. „Osdorp eerst”, hoorde de kroongetuige uit de mond van Holleeder. Daarmee bedoelde Willem de moord op Kees Houtman, een hasjhandelaar uit Osdorp. De uitgekomen weglating leidde tot vrijspraak van die andere hoofdverdachte: Dino S.

Dat was een tegenvaller voor Holleeder die volgens zijn zus Astrid graag anderen opzadelt met zijn problemen. Holleeder was in 2007 al veroordeeld voor de afpersing van Houtman. En toen Peter la S. Holleeder in verband bracht met de moord op Houtman was hij wel even in paniek geweest, vertelde Astrid.

Dat was een moment dat Willem bij Astrid aanklopte voor advies, Astrid is strafrechtadvocate. „Als hij me kon gebruiken kwam hij langs.” De raadsheren wilden precies weten waar de belastende verklaringen van Astrid Holleeder op waren gebaseerd. Hoe zij wist dat haar broer achter de liquidaties zit waar hij van wordt beschuldigd? Het leidde tot een korte cursus communiceren met Willem Holleeder waarmee Astrid een ongekend inkijkje bood in het leven van haar broer en de familie Holleeder.

Een wereld waarin geen vragen kunnen worden gesteld en wantrouwen de basis is. „Als je iets vraagt, denkt Willem meteen dat je met de politie praat. En daarop staat de doodstraf.” Astrid liet Willem altijd naar haar toekomen. „Als hij kwetsbaar was, kwam ik wat te weten”, vertelde ze vol emotie. „Het voelt als verraad, maar ik kon niet anders.”

Haar beslissing om naar de politie te stappen en haar broer af te gaan luisteren, omschreef ze als „een kamikaze actie”. Maar getuigen zonder opnames was geen optie. „Dan zou het zijn woord tegen het mijne worden. En ik weet dat ik dat niet ga redden. Hij heeft zoveel overwicht en charisma. Als hij met u praat denkt u na vijf minuten: goh. Na tien minuten denkt u: hij heeft gelijk. En na een kwartier vindt u hem zielig.” De wereld van Willem Holleeder is een schaakspel op een speelveld dat hij als geen ander kent. „Willem denkt altijd tien zetten vooruit. Hij is een professional in het manipuleren. Toen ik besloot dat ik ging getuigen, besloot ik dat ik het goed moest doen.”