Streep door bezuiniging rechtbanken, nu nog geld

Ontmanteling rechtbanken nog niet uitgesloten.

Rechters demonstreren in Maastricht, eerder dit jaar, tegen het plan de lokale rechtbank te ontmantelen. Foto Jean-Pierre Geusens/Novum

De zeven rechtbanken die deels ontmanteld zouden worden, mogen toch complexe rechtszaken blijven behandelen. De verwachting is dat het kabinet komend voorjaar nogmaals extra geld geeft, waardoor Almelo, Assen, Dordrecht, Alkmaar, Zutphen, Maastricht en Lelystad een volwaardige rechtbank behouden.

Dat heeft koepelorganisatie Raad voor de Rechtspraak gisteren bekendgemaakt. De raad zet daarmee druk op minister Van der Steur (Veiligheid en Justitie, VVD) om opnieuw met extra geld te komen.

De raad baseert zijn verwachting op de breed gedeelde wens in de Tweede Kamer om alle 32 locaties van de rechtspraak volwaardig te behouden. Donderdag riep vrijwel de hele Tweede Kamer, inclusief regeringspartijen VVD en PvdA, het kabinet hiertoe op via een motie, tijdens het debat over de begroting van Veiligheid en Justitie. Vandaag wordt over die motie gestemd.

Eerder was er veel protest over het besluit om in de zeven rechtbanken alleen nog eenvoudige zaken af te handelen. Zowel rechters als politici vinden het belangrijk dat rechtspraak dicht bij de burgers plaatsvindt, ook fysiek. Zodat, na een geruchtmakende moord, in de desbetreffende regio rechtgesproken wordt, en niet vijftig kilometer verderop.

Toch is met de steun van de Tweede Kamer nog niet verzekerd dat de rechtbanken open kunnen blijven. Volgens de Raad voor de Rechtspraak is structureel 50 miljoen euro extra nodig. Minister Van der Steur regelde deze maand de helft van dat bedrag: 25 miljoen. Als hij daar in het voorjaar 25 miljoen euro aan wil toevoegen, moet hij daarvoor wellicht opnieuw naar zijn collega Dijsselbloem (Financiën, PvdA). In het debat zei Van der Steur dat hij bij het verdelen van het geld „strijdvaardig” zou zijn.

Mocht de rechtspraak niet de benodigde 50 miljoen krijgen, dan haalt de raad zijn plan om rechtbanken te ontmantelen opnieuw uit de kast, zegt een woordvoerder. Het is kiezen uit heel veel kwaden, schreef voorzitter Frits Bakker eerder aan Van der Steur. De rechtspraak moet nu eenmaal 88 miljoen euro bezuinigen.

Tegelijk met die bezuiniging zou de rechtspraak efficiënter moeten gaan werken door digitalisering.

De rechtspraak hoopt nog geld te vinden door leegstaande kantoorruimtes kwijt te raken. De Raad voor de Rechtspraak wil nu met burgemeesters oplossingen verzinnen, door de ruimtes bijvoorbeeld deels te verhuren.

Rode cijfers

Ondanks deze initiatieven staat de begroting van de Raad voor de Rechtspraak vol rode cijfers. De komende jaren verwacht de raad tekorten van 40 tot 80 miljoen euro.

Een overheidsconsultant stelde in opdracht van minister Van der Steur nog een andere bezuiniging voor. Hij wil af van een project waarin de rechtspraak grondig haar kwaliteit wil evalueren, die door de bezuinigingen onder druk is komen te staan.

Door dit project te schrappen wordt tot 47 miljoen bespaard. Maar de Raad voor de Rechtspraak zet het zeker door, zegt een woordvoerder. „Dit zijn noodzakelijke investeringen om te zorgen dat de kwaliteit van de rechter op peil blijft. Daar kunnen we niet op inleveren.”