Column

Kaarsen smijten

Afgelopen zondag was de Place de la République in Parijs een podium voor symboliek. ’s Ochtends stonden er de honderden schoenen die aandacht vroegen voor de opwarming van de aarde. De groten der aarde als Ban Ki-Moon, paus Franciscus en Vivienne Westwood hadden hun schoeisel gedoneerd. Het zag er indrukwekkend uit en het eerste wat me te binnen schoot, was hoe prachtig gelaagd deze actie was. Uit al die schoenen, de meeste duidelijk gedragen, moest immers een lucht zijn opgestegen die de stank van een middelgrote Danish blue fabriek overtrof, wat echt een slimme manier was om aandacht te vragen voor de uitstoot van gassen. Daarnaast suggereerden de lege schoenen natuurlijk het verdwijnen van de mens door de opwarming van de aarde. Het was een indrukwekkend statement. Bijna even indrukwekkend als wat er daarna gebeurde.

Want ondanks het samenscholingsverbod kwam op hetzelfde plein een paar honderd man bijeen, om aandacht op te eisen voor het veranderende klimaat. De politie probeerde de groep uiteen te jagen, waarop de demonstraten gingen gooien met alles wat maar voorhanden was; stenen, takken, fietsen…en de kaarsjes die waren neergezet ter nagedachtenis van de slachtoffers van de terreuraanslagen. Uiteindelijk moest er, ook niet heel milieuvriendelijk, traangas worden ingezet om de groep uiteen te jagen.

In het Belgische VRT-Nieuws kwamen omstanders aan het woord, die woest waren dat de demonstranten die herdenkingstekens hadden misbruikt. Het enige waar ik aan kon denken, was dat de demonstranten een jaar of twintig waren, en de afkeurende omstanders de vijftig voorbij, en wat dat te maken heeft met het broeikasprobleem.

Ik ben A man without a country (2005) aan het herlezen, een verzameling essays van de Amerikaanse schrijver Kurt Vonnegut (1922-2007). Hij heeft het op een zeker moment over de opwarming van de aarde. Onze kinderen hebben onze technologieën geërfd, maar ook de gevolgen, waardoor onze planeet in rap tempo onleefbaar wordt voor de mens. We leven volgens Vonnegut als leden van de AA: met de dag. Als het meezit met de week, verder dan dat kijken we niet naar de gevolgen van ons handelen. We willen misschien wel een betere wereld voor onze kinderen, maar daar houdt het op. We bekommeren ons niet om de wereld die we aan onze kleinkinderen nalaten. Dat is te ver van ons bed.

In het licht daarvan is het schrijnend dat het oudere mensen waren die mokten over de projectielkeuze van de demonstranten. Door Vonnegut zie ik opeens pijnlijk wat hier worden aangeboord. Wie een kaars brandt op Place de la République, gedenkt de doden. Wie ermee smijt, denkt aan de levenden.

Het is de vraag wie er op de lange termijn bij het rechte eind hebben. Er komt een moment dat de kaarsen op zijn.