Elk wispelturig land kan klimaatpact torpederen

Na machtswisseling kan klimaatbeleid van landen radicaal omslaan. Dat is lastig.

Een Chinese vrouw draagt een mondkapje tegen de zware smog in de hoofdstad Beijing. De Chinese leider Xi zei gisteren op de klimaattop in Parijs met de VS de leiding te willen nemen in het klimaatdebat. Foto HOW HWEE YOUNG/EPA

Canada is terug. Met die woorden sloot de nieuwe liberale premier Justin Trudeau gisteren zijn toespraak af op de klimaattop in Parijs. Canada wil constructief bijdragen aan een ambitieus klimaatakkoord, zei hij onder luid applaus.

Trudeau was één van de wereldleiders die hun verhaal deden over het klimaat. Verdeeld over twee zalen werden de 150 toespraakjes keurig afgewerkt. De efficiëntie stond haaks op de grote woorden die er werden gesproken. „U schrijft hier het script voor een nieuwe toekomst” hield VN-chef Ban Ki-moon zijn gehoor voor. „Klimaatverandering definieert de contouren van deze eeuw”, zei de Amerikaanse president Obama. Aan de slag, samen en nu meteen, luidde de oproep van premier Rutte.

Dat er met extra belangstelling naar de Canadese premier werd geluisterd, viel te verwachten. Sinds hij een maand geleden de conservatieve Stephen Harper opvolgde, is Canada’s visie op klimaatverandering 180 graden gedraaid. Tot voor kort riepen milieugroepen het land op klimaattoppen vaak uit tot ‘fossiel van de dag’. Maar Trudeau zei gisteren dat bij de Canadezen „een sterk verlangen” leeft om iets te doen aan klimaatverandering.

Wat precies, is nog even de vraag. Trudeau heeft geen nieuw voorstel gedaan om de CO2-uitstoot verder te reduceren dan Harper heeft beloofd. En ook hij zal niet meteen een einde maken aan de winning van de zwaar vervuilende teerolie uit Alberta.

De ommezwaai van Canada laat zien hoe lastig en onvoorspelbaar klimaatonderhandelingen kunnen verlopen. Met alle landen moet rekening worden gehouden, ook met de meest recalcitrante. Zoals Saoedi-Arabië dat zichzelf graag ziet als een slachtoffer van klimaatbeleid (want straks wordt de olie onverkoopbaar), het antiwesterse Venezuela en Rusland, dat alleen olie wil verkopen. Binnen de spelregels van de VN heeft elk land één stem. En een klimaatverdrag vereist consensus.

Wat Parijs anders maakt, bleek ook gisteren weer, is de houding van de VS en China. De presidenten Obama en Xi hebben opnieuw verklaard de leiding te nemen in het klimaatdebat. Tot voor kort was dat ondenkbaar.

Dat Obama zijn beleid voor elkaar moet krijgen met een Congres dat zich daartegen verzet, kwam gisteren niet ter sprake. En dat Xi wellicht meer zorg heeft over de smog dan over een beetje opwarming evenmin.

Xi noemde de top „geen eindpunt maar een nieuw begin”. Maar over een paar jaar kan alles weer anders zijn, als Obama zou worden opgevolgd door een van de Republikeinse kandidaten die ontkennen dat de opwarming een probleem is. Verrassingen blijven ook na Parijs mogelijk.

Op de eerste dag van de klimaattop werden meteen twee ‘fossielen’ uitgereikt. De Nieuw-Zeelandse premier John Key kreeg er een omdat hij zou hebben gejokt over het afschaffen van subsidie voor fossiele brandstof.

België kreeg de tweede fossiel, vanwege de bestuurlijke chaos, waardoor de vier milieuministers proberen elkaar de rotzooi toe te schuiven. De federale minister van Milieu miste dit weekeinde ook nog eens de trein naar de klimaattop omdat ze te druk was met onderhandelen over de heropening van afgeschreven kerncentrales.