Een nieuwe ‘risicogroep’ voor hiv: vrouwen

Bloedafname voor de hiv-test. Foto: EPA/Jon Hrusa

Een groeiende groep vrouwen laat zich anoniem testen op het aidsvirus hiv. Ze doen dat in het ziekenhuis omdat ze bij hun huisarts geen test krijgen, en wel risico lopen op besmetting.

Kees Brinkman, internist en infectioloog bij het Amsterdamse ziekenhuis OLVG, maakt zich zorgen: „Veel huisartsen reageren spastisch emotioneel als het over hiv gaat. Een patiënte verzocht haar huisarts tot driemaal toe om een hiv-test af te nemen. Hij wilde niet, ze liet zich testen in het ziekenhuis en bleek hiv-positief.”

Vandaag is het Wereldaidsdag. In verschillende ziekenhuizen kunnen mensen zich deze week gratis en anoniem op hiv laten testen. Het OLVG doet voor het zevende jaar op rij mee. Traditioneel lieten vooral homoseksuele mannen, drugsverslaafden en prostituees zich zo testen, nu groeit ook de groep vrouwen die niet in deze risicocategorieën valt. Een hiv-test duurt kort, binnen enkele minuten weet de patiënt de uitslag van het bloedonderzoek.

De hiv-test. Foto: ANP/Rick Nederstigt

In het OLVG hebben de laatste jaren een paar honderd vrouwen zich gratis en anoniem laten testen. Ze zijn tussen de 30 en 50 jaar oud en kregen de test bij hun huisarts niet omdat ze „buiten de risicogroep” vallen. Ook ontwijkt menig huisarts, volgens infectiologen, de test of een gesprek over hiv. De huisarts zou vaak moeite hebben diepgaand over het seksuele leven van de patiënt te praten.

Ook in het Radboudumc Nijmegen melden zich vrouwen die „worden afgewimpeld door de huisarts”, zegt hiv-verpleegkundige Marjolein Bosch. Het zijn vrouwen die zich zorgen maken over de „onbeschermde seksuele contacten” die ze hebben gehad, zegt Bosch. Als ze buiten de risicogroep vallen, wuift de huisarts het verzoek om een hiv-test weg. Bosch: „Als een vrouw zich wil laten testen op hiv, moet dat natuurlijk gewoon kunnen.”

Volgens hoogleraar interne geneeskunde en infectieziekten Andy Hoepelman, verbonden aan UMC Utrecht, wordt in Nederland te weinig getest op hiv. Of huisartsen moedwillig eigen patiënten weigeren, weet Hoepelman niet, „maar we merken wel dat patiënten die hiv-verschijnselen vertonen, vaak niet worden gecontroleerd op het virus”. Dit maakt de drempel voor controle nog hoger, zegt de hoogleraar. „Je moet het toejuichen als een patiënt zich wil laten testen.” De afname van een hiv-test via de huisarts kost rond de vijftig euro en is opgenomen in het basispakket.

Door bezuinigingen worden bij de GGD ook alleen de traditionele risicogroepen nog getest, zegt OLVG-internist Brinkman: „De afgewezen vrouwen zijn op hun huisarts aangewezen.” Ook heerst volgens hem nog een taboe op hiv: „Sommige mensen denken dat je hiv krijgt als je iemand een hand geeft. Door testen af te wijzen, werken huisartsen aan dit taboe mee.”

Het NHG laat weten „geen informatie” te hebben over huisartsen die weigeren een hiv-test af te nemen. „Het al dan niet verrichten van onderzoek doet een huisarts in overleg met de patiënt. Daarbij gebruikt hij richtlijnen zoals de NHG Standaard. Een huisarts kan gemotiveerd afwijken van die richtlijnen.”

In Nederland zijn naar schatting ruim 22.000 mensen besmet met hiv. Hun aantal groeit jaarlijks met 1.100, van wie meer dan de helft een homoman is. Nederland telt zevenentwintig hiv-behandelcentra, voornamelijk ziekenhuizen met een hiv-afdeling. Een geneesmiddel bestaat niet, maar met hiv-remmers kan het virus goed onderdrukt worden en kan de patiënt een normaal leven leiden.