Skrajabins lust tot pieken is helaas onbedwingbaar

De Russische componist Alexandr Skrjabin had begin vorige eeuw een visioen: een zevendaags totaalwerk, op te voeren in de Himalaya, moest het menselijk bewustzijn transformeren en de Apocalyps inluiden. Skrjabin – nieuwlichter, heraut van de atonaliteit, Chopin-fan en briljant klaviercomponist – was flink geraakt door de theosofische molen. Door zijn vroege dood kwam hij nooit verder dan schetsen voor een ‘Voorbereidende handeling’. Alexandr Nemtin bakte daaruit een werk voor groot orkest, twee koren, orgel, solopianist en sopraan.

Mysterium, bijna drie uur lang, is de stream of consciousness van een muzikale gek – al bestaat die gek uit twee personen. Hoe dat klinkt? Als een continue golfbeweging van hoogexpressionistische klankzwellingen en kwikzilveren pianoguirlandes. Skrjabin/Nemtin lijdt aan een onbedwingbare lust tot pieken – elk idee moet zo snel mogelijk tot een oorverdovende eruptie gebracht. Aan Alexei Zuev de ondankbare taak de overvolle pianopartij te vertolken, stijf van de virtuoze effecten en de helft van de tijd onhoorbaar. Sopraan Marisol Montalvo gilde vaak tevergeefs in de orkestrale orkaan. Alleen in het slot kwam niet elke spanning meteen tot ontlading.

Hoog in de Himalaya, met een kleurenorgel dat ijswanden in hallucinerend licht zet, moet Mysterium een onvergetelijke ervaring zijn. In de concertzaal is het een langdradig curiosum. Niettemin: hoed af voor het lef van de ZaterdagMatinee, en de musici om deze buitenissigheid te ontsluiten.