Iedereen heeft het erover hoe ze van Jeremy af kunnen

De Britse Labourfractie is veel gematigder dan haar leider. Hoelang gaat dat nog goed?

Labourleider Jeremy Corbyn

Nog geen drie maanden is Jeremy Corbyn leider van de Britse Labourpartij. En nu al wordt gesproken hoe hij kan worden afgezet. De onrust zal alleen maar groter worden als hij zijn Lagerhuisleden deze week geen vrije stem geeft over luchtaanvallen op Islamitische Staat (IS) in Syrië.

„Er wordt over weinig anders gedacht dan hoe we van Jeremy af kunnen. Er wordt onderling openlijk over gesproken. Aan de bar, bij de thee, tijdens etentjes”, zegt een Lagerhuis-lid, op voorwaarde van anonimiteit. Op de vraag naar de stemming in de partij, antwoordt hij dat de crisis van 1981 (toen Labour in tweeën spleet) en die tijdens de laatste maanden van Gordon Brown (toen duidelijk werd dat Labour de verkiezingen van 2010 zou verliezen) „niets zijn in vergelijking met nu”.

„Toen was er optimisme. Nu denkt een groot aantal collega’s dat we de verkiezingen van 2020 al hebben verloren.” Want hoewel het merendeel van de parlementariërs er inmiddels van overtuigd is dat Corbyn weg moet, is de leider gekozen door de achterban. „Het probleem is dat de leden hem terug zullen willen, of een equivalent”, zegt de Labour-parlementariër. Hij voorspelt een scheuring van de partij.

Het was van meet af aan duidelijk dat Corbyn moeite zou hebben het partijkader achter zich te krijgen. Hij werd als excuuskandidaat van socialistisch links voorgedragen voor het leiderschap, en wist de strijd tot ieders verrassing te winnen. Maar zijn populariteit onder de leden vertaalde zich niet in steun onder Lagerhuisleden, die op een dozijn na van veel gematigder snit zijn.

Wittebroodsweken zijn voorbij

Ze vergaven hem de eerste warrige weken. Corbyn had 30 jaar op de achterste bankjes van het Lagerhuis gezeten, had nooit een leidinggevende functie gehad in de partij, en dacht in eerste instantie zonder woordvoerder en secretaresse af te kunnen. Ze noemden berichten over hoe diep de republikein Corbyn wel of niet boog voor de koningin bijzaak, commentaren over zijn gebrek aan respect toen hij het volkslied niet zong, irrelevant. Ze gaven hem het voordeel van de twijfel over zijn nieuwe manier van oppositievoeren, door tijdens het vragenuurtje niet met premier Cameron te debatteren, maar hem vragen van kiezers voor te leggen.

De kritiek groeide toen Corbyn, een pacifist, over de droneaanval op Mohammed Emwazi (beter bekend als Jihadi John) zei dat de Britse IS-strijder had moeten worden berecht in plaats van gedood. Op de vraag na ‘Parijs’ of de Britse politie de bevoegdheid moest hebben terroristen dood te schieten (in plaats van neerschieten en hen zo uitschakelen, zoals gebeurde bij de mannen die in 2013 met een hakmes de militair Lee Rigby vermoordden) antwoordde Corbyn na veel aarzelen dat dit alleen „in extreme gevallen” zou mogen.

Vorige week hakkelde hij zich door het debat over de Britse defensiestrategie. Zijn rechterhand, schaduwminister van Financiën John McDonnell, zwaaide in antwoord op de begroting met het Rode Boekje van Mao. Advies van de schaduwministers van Defensie en Buitenlandse Zaken negeerde hij. Ook vertelde hij zijn schaduwkabinet niet dat hij partijleden per e-mail zou vragen wat zij van luchtaanvallen op IS in Syrië zouden vinden.

Hij vreest zelf dat bombarderen de situatie „slechter, niet beter” maakt, zei hij gisteren tegen BBC-journalist Andrew Marr. Corbyn stemde ook tegen luchtaanvallen op IS in Irak. Een aantal Lagerhuisleden vindt echter dat IS wél moet worden aangevallen. Grote vraag is nu of Corbyn hun deze week zijn standpunt oplegt.

Tegen Marr zei Corbyn dat „sommigen” niet beseften dat „de partij is veranderd” en hij „een heel duidelijk mandaat” van de Labour-achterban heeft. Zijn kantoor riep leden op de parlementariërs duidelijk te maken dat ze gekozen functionarissen zijn, waardoor die zich geïntimideerd voelden. Er is al een beweging binnen de partij die probeert centrum-linkse Lagerhuisleden af te zetten.

De eerste electorale test voor Labour is donderdag. Dan wordt in het kiesdistrict Oldham West een tussentijdse verkiezing gehouden na de dood van een Labour-Lagerhuislid. De kans dat de partij verliest, acht zelfs de concurrentie klein. In mei won Labour met 15.000 stemmen verschil. Maar hoe kleiner die meerderheid wordt, des te sterker Corbyns tegenstanders ervan overtuigd zullen zijn dat hij een electoraal risico is. Des te groter de kans dat Labour splijt.